Ostatnio dużo mówi się o olejach konopnych CBD i CBG, za sprawą ich potwierdzonej skuteczności w leczeniu dolegliwości zdrowotnych u dzieci i dorosłych. Jednak konopie wciąż kojarzone są głównie z nielegalną marihuaną, a mało kto pamięta o istnieniu zdrowego spożywczego oleju konopnego.  

Rozróżnienie produktów konopnych, a zwłaszcza olejów to pierwszy krok do zrozumienia ich właściwości zdrowotnych. Konopie siewne znane są w Polsce i uprawiane od wieków. Z nasion konopi wytłacza się olej popularny już w staropolskiej kuchni, a z włókniny konopnej wytwarza się mocne sznurki oraz liny, wytrzymałe materiały i chociażby wypełnienia do materaców. Z ekstraktu z roślin produkuje się coraz bardziej popularne na świecie olejki CBD i CBG. Konopie siewne to jednak nie to samo, co konopie indyjskie, z których wyrabia się marihuanę. Warto zatem usystematyzować wiedzę i zacząć od początku…

Konopie i jej rodzaje

Najbardziej znane są trzy gatunki tej rośliny: konopie siewne (cannabis sativa), konopie indyjskie (Cannabis indica), konopie dzikie (Cannabis Ruderalis). Różne odmiany tej samej rośliny mogą działać zupełnie różnie ze względu na różną zawartość kannabinoidów – związków czynnych o działaniu leczniczym lub psychoaktywnym.

Konopie siewne (Cannabis sativa), włókniste to najpopularniejszy gatunek konopi. To z nich pozyskuje się olej konopny spożywczy oraz olejek CBD i CBG, które nie wykazują działania psychoaktywnego, ani nie uzależniają (mają tylko ok. 0,02 proc. psychoaktywnego tetrahydrokannabinolu  THC, podczas gdy konopie indyjskie mają go 25-30 proc.). W Polsce uprawiane są od czasów prasłowiańskich na potrzeby wytwarzania m.in. mocnych lin, sznurków, materiałów na ubrania oraz worków. Nasiona konopi siewnej zawierają w składzie wiele cennych składników odżywczych, białko, duże ilości terpenów, flawonoidów oraz niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych. Kwiaty zaś działają przeciwbólowo, przeciwzapalnie i wykorzystywane są w profilaktyce przeciwnowotworowowej.  

Konopie indyjskie (Cannabis indica)  wykazują działanie psychoaktywne: odurzające, halucynogenne. Tylko z tego gatunku  produkuje się miękki narkotyk – nielegalną w Polsce marihuanę, ale też marihuanę medyczną oraz leki. Zawierają dużą ilość flawonoidów i kannabinoidów (zwłaszcza THC).  

Konopie dzikie (Cannabis ruderalis) – to trzeci rodzaj konopi, klasyfikowany często jako chwast lub roślina dzika. Nie tak popularne jak konopie siewne i indyjskie. Zawierają mało THC, ale całkiem sporo CBD, dlatego też wykorzystywane są do celów leczniczych.  

Produkty wytwarzane z konopi

Konopie siewne to niezwykle uniwersalna roślina. Wykorzystywana do produkcji przedmiotów użytkowych, kosmetyków oraz produktów spożywczych takich jak olej kuchenny, herbaty i olejki CBD i CBG. Najpopularniejsze produkty konopne to:

• Olej konopny kuchenny
  Choć jest tłoczony z nasion konopi nie wykazuje właściwości psychoaktywnych. Ma przyjemny, orzechowo-korzenny smak. Zawiera potężne ilości nienasyconych kwasów tłuszczowych i innych, cennych dla naszego zdrowia, składników odżywczych. Jadali go już nasi praprzodkowie. Tłoczyli ziarna konopi na zimno na długo przed okryciem oleju rzepakowego. Olej konopny zawiera duże ilości nienasyconych kwasów tłuszczowych, w tym gamma-linolenowego, alfa-linolenowego i linolowego. Charakteryzuje się również zbalansowaną proporcją kwasów omega-6 do omega-3 (3:1). Działa przeciwzapalnie, obniża cholesterol LDL. Poprawia stan skóry i „naoliwia” stawy. Polecany szczególnie kobietom po menopauzie, gdyż wpływa na poprawę gospodarki hormonalnej. Zdecydowanie warto mieć go w swojej kuchni.

• Olejek CBD i CBG czyli suplementy diety
  Konopie siewne o wysokiej zawartości naturalnych kannabinoidów przeznacza się do ekstrakcji. Występuje ich w knopiach ponad 100 rodzajów, ale najpopularniejsze z nich to CBD i CBG o wykazanym działaniu leczniczym.  Ekstrakt tych dwóch związków rozpuszcza się zwykle w oleju konopnym i rozlewa w małe buteleczki. Tak powstają olejki lecznicze w kategorii suplementów diety. Olejki mają różny procent stężenia CBD od 5 % do do 30 %. To różnicuje ich cenę i siłę działania. Związki te nie wykazują działania psychoaktywnego, charakterystycznego dla THC, dlatego ich stosowanie jest bezpieczne. Zawartość THC w takich preparatach nie może przekroczyć stężenia 0,2% (reguluje to prawo). Olejki CBD i CBD wykazują szerokie spektrum działania leczniczego, od zmniejszenia apetytu i poprawy procesów trawiennych, przez minimalizację stanów zapalnych i poprawę snu, aż po walkę z nowotworami i chorobami takimi jak stwardnienie rozsiane, czy padaczka.

• Herbaty na bazie suszu
  Wytwarzane z kwiatostanów posiadają duże zawartości CBD, minerałów i witamin. Zawierają fitokannabinoidy. Picie naparów z suszu konopnego polecane jest na lepsze trawienie, zmniejszenie migren, bezsenność oraz wzmocnienie układu odpornościowego. Herbata konopna relaksuje i działa przeciwbakteryjnie, obniża lęk, wycisza i poprawia samopoczucie. Działa przeciwbólowo, poprawia pracę płuc i dróg oddechowych, usprawnia funkcjonowanie mózgu. Przy okazji też świetnie smakuje.

• Leki 
  Formuły leków na bazie aktywnych związków THC  jeszcze nie są popularne w Polsce, gdyż dyskusja o ich legalności nadal trwa. W Polsce od 2012 roku dostępny jest na receptę Sativex, lek zawierający psychoaktywny THC, przeznaczony dla chorych na stwardnienie rozsiane. Istnieje także lek zawierający CBD pod nazwą Epidiolex, zatwierdzony w leczeniu zespołu Dravet oraz zespołu Lennoxa-Gastauta. O bezpieczeństwie leków na bazie CBD świadczy fakt, że amerykańska państwowa agencja Food and Drug Administration (FDA), która słynie ze swej restrykcyjności, zatwierdziła preparaty zawierające CBD w leczeniu dzieci już od 2. roku życia.

• Marihuana – miękki narkotyk
  Z żeńskich kwiatów konopi indyjskich, po ich wysuszeniu, otrzymuje się marihuanę – popularny miękki narkotyk. Zawiera duże stężenie THC czyli tetrahydrokannabinolu odpowiedzialnego za działanie psychoaktywne tj. uczucie odprężenia, stany euforii, halucynacje oraz CBD czyli kannabidiolu powodującego m.in. rozkurcz mięśni i zmniejszenie odczuwalności bólu. Ponieważ jest to zioło nielegalne nie będziemy rozpisywać się dłużej na temat jego wad i zalet.

Po więcej informacji na temat zastosowania olejków konopnych zapraszamy do kolejnego artykułu, w którym opisujemy różnice między kannabinoidami zawartymi w roślinie konopnej pt.: Olejki CBD i CBG

Dzięki swojej niskiej cenie olej palmowy jest składnikiem wielu produktów spożywczych, takich jak margaryny, słodycze, czekolada, lody i inne wyroby cukiernicze. Im produkt jest tańszy i bardziej przetworzony, tym większe jest prawdopodobieństwo, że w jego składzie będzie on obecny. Cena oleju palmowego wynika w dużej mierze z jego wydajności. Z 1 hektara upraw olejowca gwinejskiego można uzyskać aż 4,14 ton oleju rocznie, podczas gdy z tego samego areału słonecznika lub rzepaku uzyskamy w ciągu roku jedynie 0,53 i 0,69 tony. I o ile ten surowiec w swojej pierwotnej formie zawiera witaminy, składniki odżywcze i ma pozytywny wpływ na zdrowie, to my najczęściej konsumujemy go w postaci przetworzonej i utwardzonej, a to już nie jest korzystne dla naszego organizmu. Według raportu EFSA (Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności), olej palmowy może być znacznie bardziej rakotwórczy niż jakikolwiek inny olej dostępny na rynku. Jednak wysoka zawartość nasyconych kwasów tłuszczowych i rakotwórcze działanie to nie koniec właściwości ubocznych tego produktu.

Kontrowersje wokół pozyskiwania oleju palmowego

Nieustannie rosnące globalne zapotrzebowanie rynku spożywczego na olej palmowy przyczynia się do zanikania w zastraszającym tempie lasów deszczowych. To właśnie na terenach pokrytych dżunglą, występują najlepsze warunki do wzrostu olejowców. W niektórych częściach świata, przede wszystkim w Indonezji, która jest największym producentem oleju palmowego, w niekontrolowany sposób wycinane i wypalane są ogromne obszary tych dziewiczych obszarów pod plantacje. Obecnie obsadzone palmami olejowymi jest już 14 milionów hektarów tamtejszych ziem, co odpowiada ponad 1/3 powierzchni Polski.

Wylesianie wpływa negatywnie nie tylko na zmniejszenie różnorodności biologicznej samego lasu tropikalnego, ale także przyczynia się do powodzi, tworzenia osuwisk oraz wymierania wielu gatunków zwierząt, takich jak słonie, nosorożce, tygrysy czy orangutany. Młode tych ostatnich potrzebują około 10 lat do usamodzielnienia się. Duża ilość informacji potrzebnych do przyswojenia, a co za tym idzie, długi proces uczenia sprawiają, że orangutany są wyjątkowo wrażliwe na dynamiczne zmiany zachodzące w ich środowisku naturalnym i tym samym stały się symbolem wycinania lasów na Sumatrze – komentuje dr inż. Krystian Szczepański, Dyrektor Instytutu Ochrony Środowiska-Państwowego Instytutu Badawczego

Szacuje się, że w wyniku działalności człowieka w zaledwie 16 lat (1999-2015) wyginęła niemal połowa populacji orangutanów.  Skala zniszczeń wynikających z wypalania lasów deszczowych jest dobrze widziana z satelity NASA. Jednak na problem ten nie można patrzeć „z góry” w zero-jedynkowy sposób, ponieważ jest on dużo bardziej złożony.

Olej palmowy źródłem globalnego sporu

Plantacje olejowca to miejsca pracy dla lokalnej społeczności oraz ważny element gospodarki krajów rozwijających się, nad którymi zawisły teraz czarne chmury. Dlaczego? Przyjęty przez Komisję Europejską w marcu tego roku plan wycofywania się z biopaliw może mocno uderzyć w kraje dostarczające do Europy biopaliwa wyprodukowane z biokomponentów, w tym oleju palmowego. Czy jest to dobre posunięcie?

W ślad za Międzynarodową Unią Ochrony Przyrody, uważam, że zakazanie sprowadzania produktów na bazie oleju palmowego niesie za sobą ryzyko. Nie tylko nie powstrzymamy wylesiania indonezyjskiej dżungli, ale wręcz będziemy pozyskiwać jeszcze większe obszary, tylko pod innymi szerokościami geograficznymi pod uprawę rzepaku, soi i słonecznika. Ogólnoświatowa dyskusja na temat oleju palmowego powinna skupić się nie na jego demonizacji, lecz na bardziej zrównoważonych metodach uprawy palmy olejowej, bieżącej kontroli plantacji oraz certyfikacji pozyskanego surowca. Zdaję sobie sprawę, że wpłynie to na cenę samego oleju. Jest to jednak czynnik, który może skłonić wielkie korporacje do zmiany procesów produkcji bądź doskonalenie obecnych mechanizmów – komentuje dr inż. Krystian Szczepański, Dyrektor IOŚ-PIB

Niestety, certyfikowany olej palmowy, dający gwarancję jego pochodzenia, stanowi zaledwie 19% całkowitej światowej produkcji. Co gorsze, firmy z premedytacją wykorzystują „zielony” surowiec głównie w produktach kierowanych na rynek europejski, gdzie konsumenci bardziej zwracają uwagę na skład produktów. Do Indii i Chin, gdzie popyt oleju palmowego jest największy na świecie, a cena napędza popyt konsumentów, niestety wykorzystywany jest już niecertyfikowany, tańszy surowiec.

Co Ty możesz z tym zrobić?

Trudno oczekiwać, że w obliczu zwiększającej się populacji na Ziemi (a co za tym idzie zapotrzebowania na żywność), plantacje palmy oleistej znikną z powierzchni naszej planety. To, co możemy zrobić jako społeczeństwo, to czytać etykiety i swoimi decyzjami zakupowymi wywierać wpływ na producentów. Bardziej zrównoważona produkcja i świadoma konsumpcja to nie tylko szansa dla przyszłych pokoleń, ale także dla nas samych.

Źródła:
[1] Wpływ konsumpcji oleju palmowego w Polsce na globalne środowisko naturalne i analiza możliwości jego zastąpienia przez inne oleje roślinne, raport Frost & Sullivan dla Fundacji WWF Polska, 2019
[2] Organizacja Narodów Zjednoczonych do spraw Wyżywienia i Rolnictwa
[3] http://przemyslspozywczy.eu/wp/wp-content/uploads/2011/06/OLEJ.pdf
[4]https://www.reuters.com/article/us-indonesia-ispo/indonesia-certifies-a-record-amount-of-palm-plantations-as-sustainable-idUSKCN1R80GJ
[5] https://www.sciencealert.com/the-world-s-orangutan-population-halved-in-last-16-years
[6]https://earthobservatory.nasa.gov/images/145614/smoke-blankets-borneo
[7] Impact Report 2018, Roundtable on Sustainable Palm Oil, https:// rspo.org/key-documents/impact-reports 20/12/18
[8] https://www.reuters.com/article/us-palmoil-sustainability/palm-oil-body-to-wield-stick-to-get-consumer-goods-giants-to-go-green-idUSKBN1WV0RT

Spadek estrogenów i progesteronu oraz utrata kolagenu, elastyny i kwasu hialuronowego powoduje, że po 50. roku życia skóra staje się wiotka, traci jędrność i elastyczność. Powodem takiego stanu są również spowolnione procesy odnowy i metabolizmu naskórka. Przez to owal twarzy staje się nieregularny, widoczne są „chomiczki”, kąciki ust, oczu oraz policzki opadają w dół, pogłębiają się także bruzdy nosowo-wargowe. Pojawiają się przebarwienia wywołane nierównomiernym rozłożeniem melaniny. Skóra staje się szorstka i sucha.

Jak dbać o cerę po 50-tce?

Przede wszystkim należy unikać kąpieli słonecznych oraz stosować kremy z filtrem SPF. Bardzo ważne jest systematyczne i staranne oczyszczanie oraz złuszczanie naskórka, dzięki czemu stymulujemy skórę do szybszej odnowy. Idealnym zabiegiem dotleniającym oraz poprawiającym ukrwienie skóry jest masaż twarzy i ciała. Podczas masażu kosmetyki lepiej wchłaniają się i docierają w głębsze partie naskórka, przez co skóra jest lepiej nawilżona i natłuszczona. Szczególną uwagę należy także zwrócić na dobór kosmetyków – powinny odpowiednio nawilżać i odżywiać dojrzałą skórę.

Idealną pielęgnację dla osób 50+ stanowią kosmetyki z najnowszej linii ODNOWA argan+ marki FLOSLEK Laboratorium. Głównym składnikiem aktywnym serii jest olej arganowy, który od wieków wykorzystywany jest zarówno w celach spożywczych jak i pielęgnacyjno-leczniczych. To płynny eliksir młodości. Bogactwo nienasyconych kwasów tłuszczowych i witaminy E. Jego działanie na cerę obejmuje wszystko – od walki z suchością i szorstkością, po blizny, zmarszczki, a nawet przetłuszczanie. Naturalnie odżywia, wygładza i wzmacnia barierę hydrolipidową skóry. Przyjmowany doustnie obniża poziom szkodliwego cholesterolu, poprawia krążenie i wzmacnia system odpornościowy. Jest w 100% naturalny, tłoczony z nasion drzewa arganowego. Występuje tylko w Maroku. Kosmetyki z linii ODNOWA argan+ zawierają również kwas hialuronowy, który wypełnia zmarszczki i głęboko nawilża skórę oraz wygładzający skórę SLOW AGE complex. Z kolei VITA-OILS complex, zawierający kompozycję odżywczych olejków m.in. arganowy, awokado i kokosowy – działa przeciwzmarszczkowo, nawilża skórę oraz wzmacnia barierę lipidową.