Choć w najbliższych miesiącach to pracownicy mają stanowić o sile przedsiębiorstwa, ale ich samopoczucie pozostawia wiele do życzenia. Pandemia COVID-19 uwypukliła problemy na linii zatrudniony-przełożony i postawiła przed kadrą kierowniczą nowe wyzwania.

Jak wskazują wyniki badania „People at Work 2021: A Global Workforce View” przeprowadzonego przez firmę ADP, światowego lidera usług kadrowo-płacowych, niemal 40 proc. Polaków uważa, iż ich pracodawca w trakcie pandemii nie zapewnił im finansowego well-beingu, czyli komfortu psychicznego wynikającego z poczucia bezpieczeństwa finansowego. Z kolei 24 proc. uczestników ankiety „Candidate Pulse” autorstwa firmy Michael Page stwierdziło, że ze względu na pracę zdalną towarzyszy im poczucie izolacji. Okazuje się jednak, że to nie samotność jest największą bolączką pracowników. 50 proc. badanych przyznało, że podczas pandemii czuje większą presję ze strony pracodawcy niż wcześniej, a 49 proc. jest zdania, że ich praca nie jest wystarczająco doceniana. Zaburzenia w harmonii work-life balance zauważyło ponad 40 proc. respondentów[1]. Z drugiej strony, aż 44 proc. uczestników badania ADP wskazało, że podczas pandemii ich przełożeni zaczęli zwracać większą uwagę na terminowość oraz zaangażowanie swoich podwładnych.

– Pojęcie well-beingu w kontekście zawodowym znane jest od lat, jednak ostatnio, w trakcie pandemii COVID-19, zdecydowanie zyskało na znaczeniu. Problem w tym, że nieprzyzwyczajeni do funkcjonowania w nowych realiach pracodawcy wciąż nie wiedzą, jak zapewnić zatrudnionym psychiczny dobrostan. Z drugiej strony natomiast, dane rynkowe pokazują, iż kadra kierownicza szybko wdrożyła kroki mające usprawnić zarządzanie zespołem podczas pracy zdalnej. Jest to oczywiście słuszne podejście z punktu widzenia dbałości o zachowanie ciągłości firmy, jednak do jej właściwego funkcjonowania niezbędna jest również większa wrażliwość na potrzeby zespołu. To jedno z kluczowych wyzwań dla większości pracodawców na progu 2022 roku – wyjaśnia Anna Barbachowska, HR Business Partner w ADP Polska

Ludzie podstawą kultury pracy

Z ankiety „People at Work 2021: A Global Workforce View” wynika, że w najbliższych miesiącach kulturę pracy będą definiować ludzie oraz stawiane przed nimi cele. Nie ma zatem wątpliwości, iż odpowiednia komunikacja i dobre relacje z pracownikami to klucz do sukcesu. Ważnym elementem well-beingu pracowników są też różnego rodzaju benefity. Uczestnicy badania „Firma w trendzie zdrowia i zero waste” zrealizowanego przez Dailyfruits wskazali, że najważniejszymi są dla nich te wspierające zdrowie oraz związane z czasem pracy[2]. Zatrudniający są otwarci na tego typu innowacje, bo wiedzą, że w dłuższej perspektywie mogą być one dla nich opłacalne.

– Coraz większy odsetek pracodawców zdaje sobie sprawę, że ich relacje z pracownikami będą w przyszłości budować kulturę pracy w firmie. Z badania wynika, że już teraz ponad połowa polskich pracowników czuje, iż organizacja wspiera ich mentalny well-being. To optymistyczny wynik, choć oczywiście widać tu jeszcze spore pole do poprawy. Podobny odsetek respondentów wskazał, że pracodawca komunikuje się z nimi w sposób transparentny, a przecież komunikacja stanowi jeden z filarów właściwych relacji z zatrudnionymi. Budujące jest również to, jak uczestnicy badania zapatrują się na przyszłość w swojej firmie – ponad 75 proc. z nich jest wobec niej nastawionych optymistycznie – kończy Barbachowska.

[1] [1] https://www.prawo.pl/kadry/jak-pandemia-wplywa-na-pracownikow-jakie-dzialania-podejmuja,510759.html

[2] https://brief.pl/wellbeing-w-pracy-czyli-jakiego-dobrostanu-pragna-pracownicy-badanie/

To właśnie w tym okresie u dodatkowych 23% Polaków pojawiły się różnego rodzaju bóle, a kolejne 21% zaczęło mieć problemy ze snem. 51% zaczęło odczuwać częste spadki nastroju, a 41% sygnalizowało życie w ciągłym stresie.

Jak wynika z badań zrealizowanych dla marki Berimal przez instytut badawczy Zymetria, dwa lata pandemii COVID-19 wpłynęły zarówno naszą kondycję fizyczną, jak i psychiczną. Dolegliwości, które pojawiły się w tym okresie, to przede wszystkim różnego rodzaju bóle mięśni, stawów oraz głowy, spadek kondycji, koncentracji, a także nienajlepsze samopoczucie psychiczne związane ze stresem oraz poczuciem wycofania.

• Obecnie już blisko co drugi Polak (45%) cierpi na różnego rodzaju bóle (mięśni, stawów, głowy), z czego u ponad połowy badanych pojawiły się one właśnie w okresie pandemii COVID-19 (22% zgłaszało bóle jeszcze przed pandemią, u 23% pojawiły się już w okresie pandemii, teraz łącznie 45%).
• 35% Polaków zgłasza problemy z szybkim męczeniem się (przed pandemią ten problem sygnalizowało 16% badanych, w pandemii dodatkowe 19%).
• 32% Polaków ma problemy ze snem (przed pandemią było to 11%, wzrost o ponad 20% w okresie pandemii).
• 31% zauważyło spadek kondycji (8% przed pandemią, wzrost o 23% w pandemii).
• 39% przybrało na wadze, najczęściej od 3 do 5 kg.
• 36% ma poczucie wycofania.
• 25% ma słabsze relacje z bliskimi.

Pandemia wpłynęła w większym stopniu na zdrowie kobiet. Porównując dolegliwości zgłaszane przez obydwie płcie:

• 53% kobiet odczuwa różnego rodzaju bóle vs. 37% mężczyzn.
• 40% kobiet szybko się męczy vs. 29% mężczyzn.
• 37% kobiet ma problemy ze snem vs. 26% mężczyzn.
• wahania nastrojów dotyczą obecnie 39% kobiet vs 23% mężczyzn[1].

Jednak niezależnie od płci, ponad połowa wymienianych dolegliwości pojawiła się w okresie pandemii COVID-19. Czy w takim razie, mimo pogorszenia naszej kondycji fizycznej i psychicznej, zdecydowaliśmy się na kontakt z lekarzami – specjalistami? Jak wynika z badań – niekoniecznie.

Specjaliści, do których…nie chodziliśmy

Lekarzem, którego odwiedzaliśmy najczęściej w ostatnich dwóch latach był lekarz pierwszego kontaktu (45%, przynajmniej jedna wizyta lub teleporada). W pierwszej trójce znalazł się również stomatolog (43%, przynajmniej jedna wizyta w ciągu dwóch lat) oraz okulista (30%). Rzadziej korzystaliśmy z pomocy ginekologa lub androloga (24%), internisty (18%) oraz ortopedy (17%).

W pandemii z najmniejszą częstotliwością sięgaliśmy po poradę neurologa (14%), kardiologa (13%), psychiatry (11%), endokrynologa (11%), psychologa (8%), diabetologa (3%) i onkologa (3%). 16% Polaków w ciągu dwóch lat pandemii COVID-19 nie było u żadnego specjalisty.

Wśród najczęściej wykonywanych badań w okresie epidemii koronawirusa były badania krwi (65%), stomatologiczne (34%), USG (34%), badanie moczu oraz kału (34%), wzroku (29%), a także testy na COVID-19 (27%). 20% Polaków nie wykonało żadnych badań specjalistycznych.[2]

Słabsza kondycja, mniej ruchu i home office u 42% Polaków

Obecnie co trzeci Polak odczuwa spadek kondycji. Wynika to ze zamiany trybu życia – 42% z nas na skutek wprowadzenia obostrzeń pandemicznych przeniosła się na pracę w trybie home office. Zmiany w codzienności przełożyły się między innymi na problemy z metabolizmem (obecnie odczuwa je 12% badanych), a także dodatkowe kilogramy na wadze. Blisko 40% mieszkańców naszego kraju w ciągu ostatnich dwóch lat przytyło.

Na szczęście jest również światełko w tunelu. Polacy deklarujący pracę z domu zwrócili uwagę, że dzięki temu mają więcej czasu dla rodziny (58%), a także na spacery (47%)[3]. A regularna aktywność fizyczna przyczynia się nie tylko do poprawy samopoczucia fizycznego, ale również psychicznego, dlatego warto zachęcać do niej również najbliższych:

Ostatnie dwa lata były dla wszystkich dużym wyzwaniem. Jak widać z badań zrealizowanych dla marki Berimal, nasz tryb życia się zmienił. Konieczność pracy w trybie home office sprawiła, że ponad 30% Polaków zauważyło spadek kondycji fizycznej. Dodatkowo, jej spadkowi towarzyszy szybkie męczenie się  – skarży się na to już 35% z nas. Ten czas pokazał, jak cennym darem jest zdrowie, dlatego teraz – mając już pełną swobodę w zakresie poruszania się lub korzystania z miejsc, gdzie możemy uprawiać aktywność ruchową – powinniśmy z tego skorzystać. Zachęcajmy też naszych najbliższych do podjęcia jakieś formy aktywności. Wspólne ćwiczenia to świetny sposób na spędzanie czasu, ale także wyraz troski o tę drugą osobę – mówi Robert Korzeniowski, czterokrotny mistrz olimpijski.

A jak się okazuje, troska, o której wspomina Robert Korzeniowski, mogłaby być nazwana naszą narodową cechą – ponad 80%[4] deklaruje, że na co dzień – nie tylko w ostatnich dwóch latach – okazuje ją osobom w swoim otoczeniu, szczególnie rodzicom, teściom, partnerowi oraz dziecku.

Czytaj też: Pierwotne niedobory odporności (PNO) a covid-19

[1-4] Raport: „Świadomość i działania Polaków w okresie Covid-19” zrealizowany dla marki Berimal przez instytut badawczy Zymetria, luty/marzec 2022 r.

Mimo tego, że co druga mieszkanka naszego kraju deklaruje, że jej stan zdrowia jest dla niej ważny, to specjalistyczne badania takie jak USG lub badanie stomatologiczne w ciągu ostatnich dwóch lat wykonała tylko co trzecia osoba. Jak Polki troszczą się o swoje zdrowie i na jakie dolegliwości się skarżą?

Jak wynika z badań przeprowadzonych dla marki Berimal, ostatnie dwa lata szczególnie mocno odbiły się na zdrowiu Polek. Ponad 50% mieszkanek naszego kraju odczuwa różnego rodzaju bóle, w tym bóle głowy, mięśni i stawów, 45% przybrało na wadze, 40% – boryka się z problemem szybkiego męczenia się, 37% ma problemy ze snem.

Gorsze zdrowie psychiczne Polek

W podobnej sytuacji jest również kondycja psychiczna: 58% kobiet odczuwa obecnie spadki nastroju, 47% żyje w ciągłym stresie, 42% ma poczucie wycofania, 36% boryka się z zaburzoną koncentracją. Już teraz wielu naukowców mówi o zjawisku zespołu stresu popandemicznego, a badania OECD wskazują, że jedna na sześć osób na świecie odczuła psychiczne skutki pandemii. Stan nieustannego napięcia w tym stresu wpływa niekorzystnie zarówno na ciało, jak i psychikę.

Jak Polki dbają o zdrowie?

Wśród wartości, które dla Polek stały się szczególnie istotne w minionych dwóch latach, jest nie tylko stan zdrowia bliskich, ale również ich własne samopoczucie i well-being. Czy jednak tę troskę o własny dobrostan widać również w postaci wizyt u lekarzy – specjalistów i wykonywanych badaniach? Niestety, niekoniecznie. Polki w ostatnich dwóch latach najczęściej wykonywały podstawowe badania krwi (podstawowa morfologia, glukoza, lipidogram) – 70%. Ale między morfologią a specjalistycznymi badaniami diagnostycznymi jest pewna dysproporcja.

45% mieszkanek naszego kraju wykonało w ostatnich dwóch latach badanie USG, 41% – badanie moczu oraz kału, 40% ma za sobą badanie stomatologiczne, 35% – badanie wzroku, a zaledwie 35% – niezwykle ważne badania ginekologiczne. A to oznacza, patrząc na tę ostatnią wartość, że ponad 2/3 kobiet w Polsce w ciągu ostatnich dwóch lat nie wykonało żadnego badania ginekologicznego!

Niezwykle ważne jest to, abyśmy pamiętały, że nasze zdrowie jest w naszych rękach. Regularne badania krwi to tylko podstawowe działanie. Warto pamiętać, aby każda z nas przynajmniej raz w roku wykonała specjalistyczne badania, między innymi USG piersi czy badania ginekologiczne. Warto też wykonać np. badanie poziomu glukozy czy lipidogram, który sprawdza poziom cholesterolu. Zachęcajmy też do troski o zdrowie wszystkie kobiety w naszym otoczeniu. Budowanie silnych więzi między kobietami, opartych na wzajemnej, siostrzanej relacji, jest niezwykle istotne – Agata Polasz z USP Zdrowie.

Ratujemy się zdrowym odżywianiem i sportem

Troska o zdrowie w oczach Polek to nie tylko wizyty u lekarza i wykonywanie badań. To także zmiany w stylu życia. Co druga kobieta w ciągu ostatnich dwóch lat podjęła jakieś działania prozdrowotne. Wśród tych, które postawiły na zmiany nawyków, najpopularniejszym było wprowadzenie zdrowego odżywiania (71% wskazań), aktywność fizyczna oraz ruch (46%), a także stosowanie suplementów diety (53%). W tej ostatniej grupie zanotowano największy wzrost – jeszcze dwa lata temu po suplementy diety sięgało o 11% mniej Polek. Wspomniana wcześniej regularna aktywność fizyczna jest istotna również ze względu na korzystny wpływ na samopoczucie psychiczne:

Na nasze zdrowie i samopoczucie wpływają nie tylko zdrowa dieta oraz cyklicznie wykonywane badania. Równie istotna jest regularna aktywność fizyczna, która nie tylko korzystnie wpływa na sylwetkę, ale też poprawia nasze samopoczucie psychiczne. Jak pokazują wyniki badań zrealizowanych dla marki Berimal, co druga Polka w ostatnich dwóch latach, chcąc zadbać o swoje zdrowie, postanowiła więcej się ruszać chodząc między innymi na spacery. Jako wieloletni sportowiec już teraz zachęcam panie nie tylko do samodzielnych treningów, na przykład walkingu, ale również do treningów wspólnie z przyjaciółkami. Trening w ducie to nie tylko wyraz troski o drugą osobę, ale także okazja do budowania niesamowitej, siostrzanej więzi między kobietami – podsumowuje Robert Korzeniowski, sportowiec i czterokrotny mistrz olimpijski.

Finansistka z zawodu, pasjonatka tańca, jogi, nurkowania i podroży.  Autorka bloga „Miss Sajgon”. Wietnamską przygodę dzieli z partnerem Michaelem (Australijczykiem z Kolumbii) i trzema przygarniętymi kotami.  

Rzeczywistość Covid-19 w Wietnamie

Pandemia zastała mnie w domu, w Ho Chi Minh City. Wietnam wprowadził restrykcje już w połowie stycznia, kiedy wybuch epidemii w Chinach okazał się poważny. Dzielimy granicę z Chinami na północy, dodatkowo władze pamiętają epidemię SARS w 2003 roku i nie chciały ryzykować powtórnego chaosu.

Tak więc zaraz po Wietnamskim Nowym Roku, pod koniec stycznia, zamknięto szkoły i uruchomiono nauczanie online, ale poza tym życie toczyło się w miarę normalnie. Przez długi czas liczba zarażonych pozostawała na poziomie 37-miu przypadków. Dlatego jeszcze w lutym zdecydowałam się na wakacje na Bali. Ale już dwa tygodnie później sytuacja stała się krytyczna i ogłoszono dalsze restrykcje. Wszyscy, którzy wjechali do kraju po 8 marca musieli zgłosić się do władz sanitarnych i poddać kwarantannie. Byłam wdzięczna zbiegowi okoliczności i własnej intuicji, że wróciłam na czas.

Wzrost liczby zakażeń nastąpił wraz z turystami powracającymi z zimowych ferii w Europie, na początku marca.  W odpowiedzi na to zamknięto granice, anulowano loty zagraniczne, zamknięto placówki handlowe, biura i miejsca zgromadzeń publicznych. Nie doświadczyliśmy jednak lockdownu na miarę wielu krajów europejskich. Część firm pozostawała otwarta, choć promowano pracę zdalną. Sklepy spożywcze również pozostawały otwarte. Ale wprowadzono surowy obowiązek noszenia masek.

Socjalistyczna dyscyplina społeczna

Maski nie są niczym nowym w Wietnamie i większość ludzi nosi je codzienne, jako ochronę przez zanieczyszczeniem powietrza. Trudniej było dostosować się obcokrajowcom, co budziło oburzenie Wietnamczyków. Sklepy nadal nie wpuszczają osób bez masek, więc ta dyscyplina szybko się stała codziennością. Ponadto wprowadzono obowiązkowe pomiary temperatury w miejscach publicznych i utrzymywanie dystansu. Rząd uruchomił linie SMS-ową, która przypominała o przestrzeganiu zasad, a ulice obwieszono plakatami propagandowymi.

Gdy w momencie wzrostu liczby zakażeń w HCMC City zdiagnozowano ponad 20 przypadków zarażeń w popularnym wśród cudzoziemców barze, nastąpiła fala krytyki przyjezdnych, czasami wręcz ostracyzmu. Ale i tu władze zareagowały natychmiast, grożąc karami za dyskryminację w świadczeniu usług i ogólnie w kontaktach społecznych. Wprowadzono też kary (łącznie z karą więzienia) za rozprzestrzenianie fałszywych informacji na temat epidemii oraz za spekulowanie w handlu materiałami ochronnymi. Faktycznie, od początku epidemii, nie tylko nie brakowało masek, rękawiczek i produktów antybakteryjnych – ale powszechnie udostępniono je za darmo mieszkańcom apartamentowców, klientom sklepów i pasażerom środków transportu.

Obowiązkowa kwarantanna została zorganizowana dla ponad 50 000 osób – często w byłych ośrodkach wojskowych albo w byłych obozach reedukacyjnych. Warunki skromne, ale co ciekawe, wszystkie koszty zostały pokryte przez rząd – zarówno dla miejscowych, jak zagranicznych osób.

Samopomoc made in Vietnam

Wietnamczycy są narodem żyjącym w społecznościach i rodzinach wielopokoleniowych, stąd akcje pomocowe rodziły się spontanicznie. Powstawały jadłodajnie dla najuboższych, a nawet ryżomaty wydające ryż dla potrzebujących. Wielu właścicieli mieszkań czy lokali handlowych proponowało obniżki czynszu, rząd wprowadził redukcje i odroczenia podatków, banki zniosły opłaty za usługi i nawet pompowanie roweru oferowano za darmo w ramach solidarności społecznej.  

Idealne miejsce na przetrwanie

Od początku pandemii wiedziałam, że Wietnam jest idealnym miejscem na jej przetrwanie. Chociaż tutejsza służba zdrowia nie jest na światowym poziomie, to połączenie surowych zasad narzuconych przez władze, dokładne badanie zarażonych oraz tych, którzy mogli mieć z nimi kontakt, do tego dyscyplina społeczna sprawiły, że Wietnam stawiany jest na świecie za przykład w walce z pandemią.

Wietnam zasadniczo jest bardzo bezpiecznym krajem i to poczucie wręcz wzmocniło się podczas pandemii. Wszyscy znani mi cudzoziemcy twierdzą, że to najlepsze miejsce na przetrwanie kryzysu – niewielka liczba zakażeń, ścisła kontrola epidemii, brak surowego lockdownu, do tego życzliwość i solidarność okazywane przez Wietnamczyków. Co ważne, na żadnym etapie pandemii nie miały miejsca braki w zaopatrzeniu – ani podstawowych produktów, ani masek, ani papieru toaletowego. W efekcie, nawet najwięksi krytycy rządu wyrażają się z pełnym uznaniem o jego postawie wobec epidemii.

Życie prywatne w czasach zarazy

W moim przypadku kryzys zbiegł się z decyzją o zawodowym urlopie. Ten rok miał być wymarzoną przerwą w zabójczym tempie, w jakim żyłam przez ostatnie lata. Miał to być czas wypełniony podróżami, przyjemnościami, planami samorealizacji i prywatnymi projektami. Cóż, przewidziałam wszystko, poza epidemią na skalę światową. Spędzałam więc czas w domu, ciesząc się urokami życia w zwolnionym tempie. Niestety, kiedy zamknięto moją szkołę tańca, basen i salon masażu, z przyjemności pozostało mi napastliwe głaskanie kociej rodziny.

Mój partner nadzoruje rządowy projekt budowy i jego zawodowa rutyna nie uległa zmianie. Natomiast życie społeczne ograniczało się do nas dwojga, naszej ukochanej pomocy Mai i trzech kotów. Teraz doceniamy ulotność aktywności, które wcześniej uznawaliśmy za naturalnie dostępne. Martwi mnie tylko brak jasności co do najbliższej przyszłości – planowałam odwiedzić rodzinę w Polsce lecz trudno cokolwiek zaplanować. Pozostaje mieć nadzieję, że uda mi się spędzić rodzinne święta i uściskać rodziców w ich 50-tą rocznicę ślubu.

Życie domowe w czasach zarazy

Obserwowałam, jak zmienia się życie znajomych posiadających dzieci. Szkoły były zamknięte przez cztery miesiące i sytuacja była nie do pozazdroszczenia. Większość dzieci miało więcej prac domowych niż w normalnym trybie, ale pozbawione kontaktu z rówieśnikami popadały w przygnębienie. Na początku maja otwarto ponownie szkoły i choć to ostatni miesiąc roku szkolnego, wszyscy – i dzieci, i rodzice – przyjęli tę decyzję z entuzjazmem.

Przez ostatnie 3 lata pracowałam jako dyrektor finansowy w międzynarodowej firmie reklamowej, odpowiadając za rejon Azji Południowo-Wschodniej. Dużo podróżowałam, głównie do Kambodży, Tajlandii i Birmy. Cieszę się, że decyzję o odejściu podjęłam przed nastaniem pandemii – częste podróże byłyby ryzykowne, stresujące, czy wreszcie niemożliwe. Dzięki przerwie zawodowej wróciłam do dawno odkładanych prywatnych projektów: planów wydania książki, rozwoju własnej marki w dziedzinie tańca i edukacji, sformalizowania kwalifikacji trenera fitness i jogi. Mam znów czas na naukę hiszpańskiego, niespiesznie smakuję dobrą literaturę i kinematografię. Odkrywam zalety gotowania i pielęgnacji ogródka. Doglądam pozbawione pieszczot koty i odnawiam kontakty z przyjaciółmi. Zdaję sobie sprawę, że jestem w komfortowej sytuacji i dziękuję sobie i losowi, że kryzys mnie bezpośrednio nie dotknął.

Życie po czasie zarazy

Mam wrażenie, że zmieniły się powszechne zachowania w kwestii konsumpcji. Popęd za pieniądzem ustąpił potrzebie przeżycia niewielkim kosztem, ale w dobrym zdrowiu. Obserwuję z podziwem stoicyzm i pogodę ducha osób o niskich zarobkach i niewielkich kosztach utrzymania, w przeciwieństwie do przepełnionych paniką ludzi o dotychczas wysokich zarobkach i wysokim standardzie utrzymania. Okazuje się, że nie można wiecznie żyć na kredyt. Doceniamy drobne przyjemności i cenimy wartości, które dotąd uważaliśmy za oczywiste. Okazuje się, że możemy żyć bez niepotrzebnych zakupów, podroży i zbędnego blichtru. Zdalna praca, okazuje się teraz czymś normalnym i nie wpływa na wydajność, natomiast zmusza do kreatywnych rozwiązań. Solidarność międzyludzka przeżywa rozkwit. Wczoraj wzruszyłam się do łez czytając o wietnamskich ochotnikach do przeszczepu płuca dla brytyjskiego pilota, który zyskał niewdzięczny rozgłos, jako zarzewie wirusa w mojej dzielnicy i który do dzisiaj przebywa w ciężkim stanie na oddziale intensywnej opieki. Mam nadzieję, że te zachowania nie okażą się jedynie trendem, a staną się nową rzeczywistością.

Opowiadała Beata Ufniarz.
Zdjęcia: archiwum prywatne.