Ostatnie badanie marki Jasnum wykazało, że dla blisko 60% badanych kobiet temat menopauzy jest wstydliwy, ale jednocześnie coraz więcej Polek zauważa potrzebę rozmów o tym okresie dojrzałości.

Czym dla ciebie jest menopauza?

Menopauza kojarzy się Polkom przede wszystkim z uderzeniami gorąca oraz brakiem miesiączki, ale ten szczególny okres dojrzałości, poza zmianami w obszarze fizyczności, wpływa także na samopoczucie psychiczne. Ponad 60% Polek będących w okresie menopauzy zauważyło zmiany w tym zakresie, a tyle samo (62%) zaobserwowało również zmiany w obszarze życia seksualnego.

Czego się boimy?

Negatywne emocje związane z tym etapem życia pojawiają się u kobiet, które menopauzę mają jeszcze przed sobą. Co wtedy czują? Przede wszystkim niepewność (40%), lęk (27%) oraz przygnębienie (27%).

Menopauza w różnych kulturach jest rodzajem przejścia do etapu dojrzałej kobiecości. W kulturze zachodniej menopauza na ogół kojarzy się w dwojaki sposób. Z jednej strony z negatywnymi przekonaniami, związanymi z dyskomfortem fizycznym, ale także i utratą atrakcyjności fizycznej, przybieraniem na wadze, zmianami nastroju. Z drugiej strony…

Czas zamienić niepewność w akceptację

Uczucie akceptacji wynikające ze zbliżającego się, nowego etapu, pojawia się u co czwartej Polki. Kobiety, które przechodzą przez okres menopauzy, odczuwają już mniej niepewności i lęku. Najwięcej pozytywnych emocji pojawia się u pań, które ten etap życia mają już za sobą: niemal połowa (45%) z nich odczuwa akceptację, 37% spokój, 30% równowagę, 30% – ulgę.

Moment przejścia do lepszej połowy życia

Niewiele jeszcze mówi się o pozytywnym wymiarze związanym z przechodzeniem menopauzy: poszerzaniem własnych możliwości, otwieraniu się na nowe drogi życiowe – zarówno w kontekście zawodowym, realizacji pasji, ale także funkcjonowania w relacjach międzyludzkich.

Kobiety będące przed menopauzą lub na jej początku obawiają się tego, jak będzie wyglądał jej przebieg oraz jakie będzie miała konsekwencje. Brak rzetelnej wiedzy oraz edukacji w tym zakresie wzmacnia ten lęk i niepewność. To naturalne, że to co nieznane budzi obawy, ale dzięki zdobywaniu wiedzy i współdzieleniu doświadczeń pojawia się proces akceptacji. I tą drogą podąża dojrzała kobiecość – tłumaczy dr n. hum. Julita Czernecka.

Aby zmniejszyć poczucie niepewności, kobiety poszukują wsparcia i wiedzy na temat menopauzy. Co trzecia Polka (32%) zdobywa je od bliskich kobiet, które ten etap mają już za sobą (32%), a także z artykułów w Internecie oraz blogów (31%). 28% badanych korzysta z porad lekarskich. A co ze wsparciem?

Wsparcie, którego brakuje

Aż 43% Polek nie otrzymało żadnej formy wsparcia przygotowując się lub będąc już w okresie menopauzy. Co ciekawe, rzeczywiste otrzymywane wsparcie różni się od oczekiwań kobiet. Te, które wsparcie otrzymują, w pierwszej kolejności mogą liczyć na rozmowę z przyjaciółką (26%), rozmowę z lekarzem (21%) oraz rozmowę z partnerem (15%). Jednak najbardziej pożądanym i oczekiwanym wsparciem jest to ze strony partnera – w postaci rozmowy lub w innej formie – łącznie wskazuje na to ponad 75% kobiet. Równie pożądane jest wsparcie ze strony lekarza (41%).

Rozmawiajmy o obawach. Często bywają bezpodstawne

Brak wsparcia lub obawa przed jego poszukiwaniem może wynikać między innymi z tego, że blisko 60% kobiet nadal wstydzi się rozmawiać o menopauzie. Co powoduje, że ten etap nadal funkcjonuje w obszarze społecznego tabu oraz jak można to zmienić, wyjaśnia dr n. hum. Alicja Długołęcka:

Pierwszym krokiem do otrzymania wsparcia jest otwartość na temat i rozmowę. Okazuje się jednak, że w tym zakresie jest potężna bariera – ponad połowa badanych kobiet wstydzi się rozmawiać o menopauzie! Niestety uwarunkowania kulturowe sprawiły, że okres dojrzałości u kobiet sprowadzony jest do sfery lekceważących żartów, pomijania w życiu społecznym, a to sprzyja postawie wycofania i milczenia. Na szczęście jest to obszar, na który najprościej wpływać. Obecność pozytywnej narracji na temat menopauzy w dyskursie społecznym będzie ten obraz zmieniać.

Zjawisko „silver tsunami”, w którą wliczany jest proces starzenia się, czy kategoria kobiet w wieku średnim określana jako WHIP ( skrót od angielskiego woman who are hot, inteligent and in their prime), co oznacza kobietę, która jest seksowna, inteligentna i w pełni swoich możliwości, są tego pięknymi przykładami. Chociaż temat menopauzy jest uznawany za wstydliwy, to zdecydowana większość kobiet dostrzega wartość w rozmowie na ten temat. Podkreślają fakt, że menopauza jest wpisana w życie każdej kobiety i należałoby ją „oswajać” poprzez rozmowy i wymianę informacji wyprzedzające pojawienie się objawów.

Będzie lepiej

Jednocześnie Polki biorące udział w badaniu dostrzegły duże znaczenie rozmów na ten temat, wskazują przede wszystkim na to, że menopauza dotyczy każdej kobiety, a rozmowy sprzyjają pogłębianiu wiedzy na ten temat i uzyskaniu wsparcia.

Andropauza u mężczyzn

Dużo mówi się o kobietach w okresie menopauzy, zdecydownie mniej o andropauzie u mężczyzn. Obserwujmy mężów, partnerów, braci, którzy przekraczają magiczny wiek 50 lat. Jest to trudny okres przejściowy w życiu mężczyzny – pomost pomiędzy dojrzałością, a starością. Zmiany fizyczne i psychiczne dotykają także panów, w tym zmiany o charakterze seksualnym. Warto usłyszeć ich głos. Warto rozmawiać o ich potrzebach i samopoczuciu, aby lepiej rozumieć się nawzajem.

Badanie: „Menopauza to nie pauza” zostało zrealizowane na zlecenie marki Jasnum przez Instytut Badawczy Zymetria w marcu 2022 roku na grupie 200 kobiet w wieku 45 plus, w trakcie i po przebytej menopauzie. Badanie ilościowe realizowane techniką CAWI w społeczności Zymetrii.

To właśnie w tym okresie u dodatkowych 23% Polaków pojawiły się różnego rodzaju bóle, a kolejne 21% zaczęło mieć problemy ze snem. 51% zaczęło odczuwać częste spadki nastroju, a 41% sygnalizowało życie w ciągłym stresie.

Jak wynika z badań zrealizowanych dla marki Berimal przez instytut badawczy Zymetria, dwa lata pandemii COVID-19 wpłynęły zarówno naszą kondycję fizyczną, jak i psychiczną. Dolegliwości, które pojawiły się w tym okresie, to przede wszystkim różnego rodzaju bóle mięśni, stawów oraz głowy, spadek kondycji, koncentracji, a także nienajlepsze samopoczucie psychiczne związane ze stresem oraz poczuciem wycofania.

• Obecnie już blisko co drugi Polak (45%) cierpi na różnego rodzaju bóle (mięśni, stawów, głowy), z czego u ponad połowy badanych pojawiły się one właśnie w okresie pandemii COVID-19 (22% zgłaszało bóle jeszcze przed pandemią, u 23% pojawiły się już w okresie pandemii, teraz łącznie 45%).
• 35% Polaków zgłasza problemy z szybkim męczeniem się (przed pandemią ten problem sygnalizowało 16% badanych, w pandemii dodatkowe 19%).
• 32% Polaków ma problemy ze snem (przed pandemią było to 11%, wzrost o ponad 20% w okresie pandemii).
• 31% zauważyło spadek kondycji (8% przed pandemią, wzrost o 23% w pandemii).
• 39% przybrało na wadze, najczęściej od 3 do 5 kg.
• 36% ma poczucie wycofania.
• 25% ma słabsze relacje z bliskimi.

Pandemia wpłynęła w większym stopniu na zdrowie kobiet. Porównując dolegliwości zgłaszane przez obydwie płcie:

• 53% kobiet odczuwa różnego rodzaju bóle vs. 37% mężczyzn.
• 40% kobiet szybko się męczy vs. 29% mężczyzn.
• 37% kobiet ma problemy ze snem vs. 26% mężczyzn.
• wahania nastrojów dotyczą obecnie 39% kobiet vs 23% mężczyzn[1].

Jednak niezależnie od płci, ponad połowa wymienianych dolegliwości pojawiła się w okresie pandemii COVID-19. Czy w takim razie, mimo pogorszenia naszej kondycji fizycznej i psychicznej, zdecydowaliśmy się na kontakt z lekarzami – specjalistami? Jak wynika z badań – niekoniecznie.

Specjaliści, do których…nie chodziliśmy

Lekarzem, którego odwiedzaliśmy najczęściej w ostatnich dwóch latach był lekarz pierwszego kontaktu (45%, przynajmniej jedna wizyta lub teleporada). W pierwszej trójce znalazł się również stomatolog (43%, przynajmniej jedna wizyta w ciągu dwóch lat) oraz okulista (30%). Rzadziej korzystaliśmy z pomocy ginekologa lub androloga (24%), internisty (18%) oraz ortopedy (17%).

W pandemii z najmniejszą częstotliwością sięgaliśmy po poradę neurologa (14%), kardiologa (13%), psychiatry (11%), endokrynologa (11%), psychologa (8%), diabetologa (3%) i onkologa (3%). 16% Polaków w ciągu dwóch lat pandemii COVID-19 nie było u żadnego specjalisty.

Wśród najczęściej wykonywanych badań w okresie epidemii koronawirusa były badania krwi (65%), stomatologiczne (34%), USG (34%), badanie moczu oraz kału (34%), wzroku (29%), a także testy na COVID-19 (27%). 20% Polaków nie wykonało żadnych badań specjalistycznych.[2]

Słabsza kondycja, mniej ruchu i home office u 42% Polaków

Obecnie co trzeci Polak odczuwa spadek kondycji. Wynika to ze zamiany trybu życia – 42% z nas na skutek wprowadzenia obostrzeń pandemicznych przeniosła się na pracę w trybie home office. Zmiany w codzienności przełożyły się między innymi na problemy z metabolizmem (obecnie odczuwa je 12% badanych), a także dodatkowe kilogramy na wadze. Blisko 40% mieszkańców naszego kraju w ciągu ostatnich dwóch lat przytyło.

Na szczęście jest również światełko w tunelu. Polacy deklarujący pracę z domu zwrócili uwagę, że dzięki temu mają więcej czasu dla rodziny (58%), a także na spacery (47%)[3]. A regularna aktywność fizyczna przyczynia się nie tylko do poprawy samopoczucia fizycznego, ale również psychicznego, dlatego warto zachęcać do niej również najbliższych:

Ostatnie dwa lata były dla wszystkich dużym wyzwaniem. Jak widać z badań zrealizowanych dla marki Berimal, nasz tryb życia się zmienił. Konieczność pracy w trybie home office sprawiła, że ponad 30% Polaków zauważyło spadek kondycji fizycznej. Dodatkowo, jej spadkowi towarzyszy szybkie męczenie się  – skarży się na to już 35% z nas. Ten czas pokazał, jak cennym darem jest zdrowie, dlatego teraz – mając już pełną swobodę w zakresie poruszania się lub korzystania z miejsc, gdzie możemy uprawiać aktywność ruchową – powinniśmy z tego skorzystać. Zachęcajmy też naszych najbliższych do podjęcia jakieś formy aktywności. Wspólne ćwiczenia to świetny sposób na spędzanie czasu, ale także wyraz troski o tę drugą osobę – mówi Robert Korzeniowski, czterokrotny mistrz olimpijski.

A jak się okazuje, troska, o której wspomina Robert Korzeniowski, mogłaby być nazwana naszą narodową cechą – ponad 80%[4] deklaruje, że na co dzień – nie tylko w ostatnich dwóch latach – okazuje ją osobom w swoim otoczeniu, szczególnie rodzicom, teściom, partnerowi oraz dziecku.

Czytaj też: Pierwotne niedobory odporności (PNO) a covid-19

[1-4] Raport: „Świadomość i działania Polaków w okresie Covid-19” zrealizowany dla marki Berimal przez instytut badawczy Zymetria, luty/marzec 2022 r.

Mimo tego, że co druga mieszkanka naszego kraju deklaruje, że jej stan zdrowia jest dla niej ważny, to specjalistyczne badania takie jak USG lub badanie stomatologiczne w ciągu ostatnich dwóch lat wykonała tylko co trzecia osoba. Jak Polki troszczą się o swoje zdrowie i na jakie dolegliwości się skarżą?

Jak wynika z badań przeprowadzonych dla marki Berimal, ostatnie dwa lata szczególnie mocno odbiły się na zdrowiu Polek. Ponad 50% mieszkanek naszego kraju odczuwa różnego rodzaju bóle, w tym bóle głowy, mięśni i stawów, 45% przybrało na wadze, 40% – boryka się z problemem szybkiego męczenia się, 37% ma problemy ze snem.

Gorsze zdrowie psychiczne Polek

W podobnej sytuacji jest również kondycja psychiczna: 58% kobiet odczuwa obecnie spadki nastroju, 47% żyje w ciągłym stresie, 42% ma poczucie wycofania, 36% boryka się z zaburzoną koncentracją. Już teraz wielu naukowców mówi o zjawisku zespołu stresu popandemicznego, a badania OECD wskazują, że jedna na sześć osób na świecie odczuła psychiczne skutki pandemii. Stan nieustannego napięcia w tym stresu wpływa niekorzystnie zarówno na ciało, jak i psychikę.

Jak Polki dbają o zdrowie?

Wśród wartości, które dla Polek stały się szczególnie istotne w minionych dwóch latach, jest nie tylko stan zdrowia bliskich, ale również ich własne samopoczucie i well-being. Czy jednak tę troskę o własny dobrostan widać również w postaci wizyt u lekarzy – specjalistów i wykonywanych badaniach? Niestety, niekoniecznie. Polki w ostatnich dwóch latach najczęściej wykonywały podstawowe badania krwi (podstawowa morfologia, glukoza, lipidogram) – 70%. Ale między morfologią a specjalistycznymi badaniami diagnostycznymi jest pewna dysproporcja.

45% mieszkanek naszego kraju wykonało w ostatnich dwóch latach badanie USG, 41% – badanie moczu oraz kału, 40% ma za sobą badanie stomatologiczne, 35% – badanie wzroku, a zaledwie 35% – niezwykle ważne badania ginekologiczne. A to oznacza, patrząc na tę ostatnią wartość, że ponad 2/3 kobiet w Polsce w ciągu ostatnich dwóch lat nie wykonało żadnego badania ginekologicznego!

Niezwykle ważne jest to, abyśmy pamiętały, że nasze zdrowie jest w naszych rękach. Regularne badania krwi to tylko podstawowe działanie. Warto pamiętać, aby każda z nas przynajmniej raz w roku wykonała specjalistyczne badania, między innymi USG piersi czy badania ginekologiczne. Warto też wykonać np. badanie poziomu glukozy czy lipidogram, który sprawdza poziom cholesterolu. Zachęcajmy też do troski o zdrowie wszystkie kobiety w naszym otoczeniu. Budowanie silnych więzi między kobietami, opartych na wzajemnej, siostrzanej relacji, jest niezwykle istotne – Agata Polasz z USP Zdrowie.

Ratujemy się zdrowym odżywianiem i sportem

Troska o zdrowie w oczach Polek to nie tylko wizyty u lekarza i wykonywanie badań. To także zmiany w stylu życia. Co druga kobieta w ciągu ostatnich dwóch lat podjęła jakieś działania prozdrowotne. Wśród tych, które postawiły na zmiany nawyków, najpopularniejszym było wprowadzenie zdrowego odżywiania (71% wskazań), aktywność fizyczna oraz ruch (46%), a także stosowanie suplementów diety (53%). W tej ostatniej grupie zanotowano największy wzrost – jeszcze dwa lata temu po suplementy diety sięgało o 11% mniej Polek. Wspomniana wcześniej regularna aktywność fizyczna jest istotna również ze względu na korzystny wpływ na samopoczucie psychiczne:

Na nasze zdrowie i samopoczucie wpływają nie tylko zdrowa dieta oraz cyklicznie wykonywane badania. Równie istotna jest regularna aktywność fizyczna, która nie tylko korzystnie wpływa na sylwetkę, ale też poprawia nasze samopoczucie psychiczne. Jak pokazują wyniki badań zrealizowanych dla marki Berimal, co druga Polka w ostatnich dwóch latach, chcąc zadbać o swoje zdrowie, postanowiła więcej się ruszać chodząc między innymi na spacery. Jako wieloletni sportowiec już teraz zachęcam panie nie tylko do samodzielnych treningów, na przykład walkingu, ale również do treningów wspólnie z przyjaciółkami. Trening w ducie to nie tylko wyraz troski o drugą osobę, ale także okazja do budowania niesamowitej, siostrzanej więzi między kobietami – podsumowuje Robert Korzeniowski, sportowiec i czterokrotny mistrz olimpijski.