Tarnobrzeski Fram obchodzi w tym roku Jubileusz 40-lecia zespołu oraz 45-lecie pracy zawodowej Dariusza Chmielowca.

Fram – taneczna perła Podkarpacia

Zespół nazywany „Gawędą Podkarpacia” był w czasach głębokiego PRL-u kolorowym kwiatem miasta i jego wizytówką na całą Polskę. Przez wiele lat doceniany na Ogólnopolskim Festiwalu Piosenki i Tańca w Koninie – najbardziej prestiżowym polskim konkursie tanecznym tamtych czasów. W rywalizacji o tytuł najlepszego zespołu w kraju, Fram pokonywał setki zespołów w eliminacjach i walczył o podium w finałach na scenie konińskiego amfiteatru. Trzecie, drugie lub pierwsze miejsce zawsze należało do Framu. Kiedy autobus z Tarnobrzega parkował pod Konińskim Domem Kultury wszyscy wiedzieli, że największy rywal już tu jest. Fram siał postrach wśród zespołów z całej Polski. Nikt nie chciał mierzyć się z tarnobrzeską grupą bo wiedział, że łatwo nie będzie.

Wróćmy do historii…

W czasach świetności przemysłu siarkowego w Tarnobrzegu, wraz z rozwojem miasta, powstają też inicjatywny artystyczne. W latach 1979 -1983 w Wojewódzkim Domu Kultury w Tarnobrzegu działają „Mali Siarkopolanie” – zalążek przyszłego zespołu Fram. Rok później Jadwiga i Dariusz Chmielowiec rozpoczynają ważny projekt tj. organizują pierwsze przesłuchania do dziecięcego zespołu tanecznego dając młodszym mieszkańcom Tarnobrzega szansę na przeżycie wielkiej przygody – obcowania z kulturą wysoką. Nabór dzieci i młodzieży odbywał się w szkołach podstawowych. Instruktorzy wchodzili do klas podczas zajęć i pytali wprost, kto chce śpiewać i tańczyć w nowo powstającym zespole? Wystarczyło podnieść rękę w górę, a następnego dnia przyjść na przesłuchanie. Chętnych było nie mało! Wśród nich m.in. przyszły baletmistrz Robert Germański.

Tak w 1984 roku oficjalnie zaczyna działalność Dziecięcy Zespół Pieśni i Tańca (Fram) obok nieco starszego Zespołu Pieśni i Tańca Ludowego Siarkopolanie. Oba działają przy ówczesnym Wojewódzkim Domu Kultury, który do lat 90-tych finansowany jest przez tarnobrzeski Siarkopol. Dzięki temu na scenie widowiskowej ruszają pierwsze występny artystyczne, rozbrzmiewają piosenki i mają miejsce inscenizacje taneczne w wykonaniu dzieci, które pod okiem profesjonalistów rozwijają swoje talenty sceniczne. Ruch zaczyna się też za kulisami sceny. W pracowni krawieckiej za chwilę będą szyte bogate stroje i kostiumy, zajadą dostawy kolorowych materiałów oraz… wielki wór z baletkami do tańca.

Początki zespołu

Jadwiga Chmielowiec w latach 1984 -1989 z mężem Dariuszem Chmielowcem sprawują opiekę artystyczną nad zespołem. Tworzą pierwsze układy Krakowiak, Kredą na płocie, Panowie, czy Zamfir dla duetu Sylwii Głowali i Roberta Germańskiego. Oboje nie mają wówczas pojęcia, że taniec będzie towarzyszył im przez całe życie…

Rok 1985

Zespół prezentuje się na Ogólnopolskim Dziecięcym Festiwalu Piosenki i Tańca w Koninie. I to właśnie wtedy, po raz pierwszy, pojawia się oficjalnie nazwa Cyrk Fram. Na cyrk składały się trzy choreografie: Koniki, Wilk i zając oraz Klauny. W ostatniej tańczy Robert Germański, w który w przyszłości zostanie tancerzem zawodowym, profesorem baletu w Paryżu.

Warto było przemierzyć autobusem pół Polski, gdyż Koniki otrzymują festiwalowe wyróżnienie. O białej sukience ze złotą nitką marzy niemal każda mała dziewczynka na widowni, a długie włosy Daniela podpięte wsuwką wprawiają w zachwyt publiczność…za każdym razem.

Drugi układ Wilk i zając zainspirowany jest popularną bajką z lat 80-tych, którą Telewizja Polska kupuje od radzieckich przyjaciół i emituje dzieciom na dobranoc przez długie lata. Dwanaście zająców w aksamitnych, kunsztownie uszytych kostiumach podskokami przenosi publiczność w świat bajki. Wilk, a w zasadzie wilczyca, kilka lat później przeobrazi się kota w musicalu Andrew Lloyda Webbera. Mowa o Monice Magdzie – kolejnej zawodowej tancerce, która wyrosła we Framie, aktualnie choreografce zespołu. Tak rodziły się przyszłe kariery, właśnie tu, na deskach tarnobrzeskiej sceny.

Rok 1986

W Polsce trwa komunizm. Pod WDK zajeżdża słynny „ogórek”. Fram pakuje do autobusu torby oraz stroje zamknięte w dużych czerwonych workach i znowu rusza do Konina na ODFPiT 86′ z trzema układami Chaplinada, Krasnale i Zdradliwa Wyspa Skarbów.

Tarnobrzeski zespół odnosi sukces i zajmuje drugie miejsce – Srebrny Aplauz za układ, który opowiada o zwycięskiej bitwie marynarzy z piratami. Tydzień później cała Polska ogląda przy niedzielnym obiedzie relację z festiwalu w telewizji TVP. Fram staje się oficjalną wizytówką miasta.

W grupie piratów obok Sylwii i Moniki tańczy jeszcze jeden przyszły zawodowy tancerz – Jacek Leptacz. Za kilka lat oboje z Sylwią dostaną angaż w najlepszym polskim zespole tańca ludowego ZLPiT „Mazowsze”. Podczas przesłuchań do „Mazowsza” Mira Zimińska – Sygietyńska powie o Sylwii, że spełnia kanon mazowszańskiej urody. Uroda i wielki talent taneczny towarzyszą jej do dziś.

Rok 1987

Rozpoczynają się prace nad Domowymi Porządkami. To najdłuższa choreografia w historii zespołu, która trwa ponad siedem minut. Wykorzystano w niej bardzo dużą ilość rekwizytów: od rur od odkurzacza, przez szczotki do kurzu, po dziecięcy wózek, z którego wyskoczą Justyna Lesiak, później Kasia Dul. Na scenie jest też dwanaście kolorowych maskotek, z którymi tańczą dziewczynki w białych sukienkach w czarne nutki. Na uwagę zasługują, wyjątkowe jak na tamte czasy, szyte na miarę, bogate kostiumy pokojówek. Kto w zaawansowanym PRL-u wiedział jak wyglądają? We Framie wiedzieli! Powstaje mini brodwayowskie show, które szturmem zdobywa festiwale taneczne w Polsce, w tym Srebrny Aplauz w Koninie. Framówki tańczyły i odgrywały na scenie role, wykorzystując swoje umiejętności aktorskie.

Rok 1988

Trwa ostatni rok komunizmu w Polsce. „Solidarność” przygotowuje się do negocjacji z Rządem PZPR w sprawie demokratycznej Polski. W powietrzu czuć już nadchodzącą zmianę…

Tymczasem Fram bez zmian mozolnie pracuje nad każdym nowym krokiem. Powstają Jeże oraz Tajemnicza przesyłka. I znowu Fram wygrywa drugie miejsce – Srebrny Aplauz w Koninie.

W czasach PRL-u przygody myszki Miki i kaczora Donalda oglądali tylko szczęśliwi posiadacze odtwarzaczy video i kaset VHS kupionych w NRD (komunistyczne Niemcy) lub sklepach Pewex. Możliwość oglądania zachodniej bajki w publicznej telewizji była mocno reglamentowana.

Przeszkód było więcej… Jak uszyć wymagające stroje głównych bohaterów w czasach, gdy dostęp do kolorowych materiałów był również ograniczony? Dla Framu nie było rzeczy niemożliwych! Na tyłach sceny w pracowni krawieckiej Adeli Wygody powstaną kostiumy, które idealnie odzwierciedlą postaci z bajki i znowu jakością wyprzedzą swoją epokę. Elastyczne stroje Lycra®, wynalazek wówczas wciąż świeży i pożądany przez branżę taneczną, natychmiast zostaje sprowadzony na potrzeby zespołu do Wojewódzkiego Domu Kultury. Lycra® podbijała Europę, a Fram serca publiczności w całej Polsce.

Pamiętam, że problemy z dostępnością w sklepach wielu rzeczy m.in. kolorowych materiałów, czy zwykłych przedmiotów użytku codziennego były stałą częścią krajobrazu tamtych czasów. W pracowni krawieckiej zastanawiano się z czego uszyć myszkom uszy, które wymagały specjalnej faktury. Gruby, atłasowy materiał, z którego zrobiono wreszcie uszy, udało się kupić dopiero mojej babci, mieszkającej na drugim końcu Polski w Opolu. Został wysłany paczką do pani Adeli, krawcowej Framu – wspomina tamte czasy Zofia Leszczak – Podolan, była członkini Framu mieszkająca dziś w Luxemburgu.

Przerwana lekcja tańca…

Jadwiga Chmielowiec, ambitna i pracowita nauczycielka tańca była całkowicie oddana zespołowi i swojej pasji… do samego końca. Jej praca nagle zostaje przerwana przez chorobę. Odchodzi niespodziewanie 14 lipca 1989 roku mając zaledwie 26 lat.

Śmierć instruktorki jest dla tancerzy przyśpieszoną lekcją dojrzewania. Grupa nastolatków musi poradzić sobie z pojęciem śmierci, nagłą stratą i wielką zmianą. Dla wielu dziewcząt odeszła mentorka, kobiecy wzór do naśladowania i autorytet.

Jadwiga Chmielowiec zostaje pochowana na Cmentarzu Parafialnym w Tarnobrzegu. W ostatniej drodze towarzyszy jej ukochany zespół. Pozostawia po sobie cenny dorobek, uniwersalne choreografie – radosne, kolorowe, wdzięczne, dopracowane w każdym szczególe. Na zawsze pozostaje w pamięci bliskich, współpracowników oraz wszystkich tancerzy, którzy mieli zaszczyt uczyć się tańca pod jej profesjonalnym okiem.

Co dalej z Framem?

Po śmierci żony Dariusz Chmielowiec podejmuje życiową decyzję – sam poprowadzi dalej zespół. W tym trudnym czasie dla choreografa i tancerzy, intensywna praca pomagała przetrwać i funkcjonować w nowej rzeczywistości…

Rok 1989

Kilka miesięcy później choreograf podejmuje kolejną ważną decyzję, że jeszcze tego samego roku szkolnego (wiosną) pojedzie z dziećmi na XI DFPiT do Konina. Chociaż wszystkim jest wciąż ciężko, a czasu bardzo mało, wierzy że zdąży z przygotowaniami. Zabiera się do intensywnej pracy i idzie na całość! Realizuje widowisko taneczne z dużym rozmachem.

Fram przekuwa ból w festiwalowe złoto

Trud i mordercza praca opłaciły się. Latem na scenie konińskiego amfiteatru Fram daje świetny występ. W drodze po sukces nie przeszkadza, a wręcz pomaga, widowiskowy niezaplanowany upadek Lidki – w roli dyrygentki, podczas którego rozdziera spodnie w kroku na oczach publiczności. Było warto! Tego roku w Koninie Fram jest bezkonkurencyjny. Orkiestra w drodze zdobywa po raz pierwszy w historii zespołu pierwsze miejsce – Złoty Aplauz. Fram wraca do gry!

Fram – najlepszy zespół w Polsce

Cała Polska znów zasiada przed telewizorami, by w niedzielne popołudnie oglądać relację z festiwalu. Następnego dnia Ministerstwo Edukacji Narodowej typuje tarnobrzeski zespół do reprezentowania Polski na międzynarodowym festiwalu tanecznym w Turcji. Jeszcze tego samego lata Fram ponownie wsiada do „ogórka” i wyrusza w daleką podróż do egzotycznego wówczas kraju dumnie zaprezentować Polskę najlepiej jak potrafi.

„My Framówki z festiwalu nigdy nie doznamy żalu…” – słowa hymnu Framu rozbrzmiewają w autobusie.

Rok 1990

Dariusz Chmielowiec przychodzi na zajęcia z kolejną wizją artystyczną. Wybiera najlepsze tancerki i tworzy skład taneczny do Ronda. Na sali kameralnej ówczesnego WDK-u włącza muzykę, do której ma powstać nowy układ. Jest to ścieżka dźwiękowa z westernu, utwór Josefa Vobruba pt. Per Qualche Dollaro in Piu. Na twarzach pojawia się zdziwienie i ciekawość zarazem. W powietrzu czuć, że nadciąga coś nowego…

To ważny moment dla zespołu. Powstaje pierwsza miniatura taneczna, która w 1991 roku na festiwalu w Koninie zajmie drugie miejsce – Srebrny Aplauz. Jest poważniej, jest inaczej. Trzecie pokolenie Framu wchodzi w dorosłość…tanecznym krokiem.

Do Konina z Rondem jedzie też Gniazdo. Układ generuje nieskończoną ilość fochów tancerek, które choreograf i garderobiana dzielnie znoszą. Skrzydła za długie, trykoty za białe, kroki zbyt ptasie, muzyka za szybka…długo by wymieniać. Wszystko jest nie tak! A jednak na polskich scenach festiwalowych Gniazdo prezentowało się bardzo dobrze za sprawą wielkich skrzydeł i ciekawej koncepcji.

Rok 1992

Zimą na Dziecięcych Figlach Tanecznych w WDK-u Fram przedstawia Spotkania oraz Dworzec, z którymi później jedzie na festiwal do Konina (Red. przyp. Był to wciąż jedyny najważniejszy festiwal w kraju). Zespół zaczyna zmieniać kurs w kierunku nowych form tańca. Na świecie popularność rozpoczynają taniec nowoczesny, modern jazz, hip-hop. Nowe gatunki pomału wdzierają się także do framowej rzeczywistości.

Rok 1993

Dariusz Chmielowiec z grupą sześciu tancerek pracuje nad Metamorfozą i wystawia ją w konkursie Dziecięce Figle Taneczne w WDK-u. W kolejnych latach pojawiło się jeszcze kilka wersji tego układu. Metamorfoza nie zostaje doceniona w Koninie, za to staje się ulubionym układem wśród wykonujących ją tancerek, także w kolejnych pokoleniach.

Rok 1994

Tego roku zawirowało. Powstają dynamiczny Wir, buntowniczy Dotyk, historyczny Amadeusz i awangardowy Niebiesko-Czarni. Przy dźwiękach saksofonu kolejne pokolenie Framu pomału żegna się w myślach z ukochanym zespołem.

Fram ma 10 lat

Prace nad całością widowiska na okazję 10-lecia zespołu trwają przez cały rok i angażują ponad sto osób. Koncerty odbywają się dwa razy dziennie przez cały wrześniowy tydzień. Członkinie zespołu otrzymują tygodniowe zwolnienie ze szkoły. Nauczyciele nie pytają, nauczyciele rozumieją. Na jubileuszowy spektakl przychodzi całe miasto, w tym uczniowie wszystkich tarnobrzeskich szkół podstawowych i licealnych razem z wychowawcami.

17 września 1994 roku jubileuszowy koncert pt. Z pamiętnika Framu otwiera etiuda taneczna, upamiętniająca życie i twórczość Jadwigi Chmielowiec. Na scenie tańczą Dariusz Chmielowiec i Martyna Hałgas w duecie, Beata Majchrzak oraz Sylwia Kowal, Barbara Byś, Monika Dziędzioł, Joanna Gaik w rolach symbolizujących chorobę i śmierć. W roli anioła wystąpiła Magdalena Kocój. Etiudę zamyka Dotyk zatańczony przez całą starszą grupę Fram. Podczas dwugodzinnego koncertu zaprezentowano większość, już wówczas historycznych, choreografii zespołu.

Rok 1996

Swoją przygodę z Framem kończy trzecie pokolenie tancerek. Czwarte pokolenie przejmuje stery na tarnobrzeskiej scenie i zgrabnym Ślizgiem zdobywa I miejsce na Dziecięcych Figlach Tanecznych w Tarnobrzegu! Zimowy układ pojedzie latem do Konina!

W Ślizgu tańczą dwie nastolatki, przyszłe instruktorski Framu – Kornelia Ciołek i Agnieszka Wojciechowska. Kornelia zostanie także instruktorką stepowania w warszawskiej szkole Tap & Jazz Dance Jiriny Nowakowskiej.

Rok 1997

Powstaje układ Niepokój prezentowany na Ogólnopolskim Festiwalu Zespołów Tanecznych Rydzyna-Bojanowo ’98.

Rok 1998

Rok później Fram pracuje nad Paletą i sprawia, że na scenie po raz kolejny robi się kolorowo. W 1999 roku zaprezentowany zostaje na Ogólnopolskim Festiwalu Zespołów Tanecznych – Rydzyna-Bojanowo.

Razem z Paletą powstają też Spętani. Taneczna opowieść o walce dobra ze złem prezentowana jest z myślą o starszej widowni.

15-lecie Framu

W 2000 roku Fram celebruje 15-lecie działalności zespołu. Dariusz Chmielowiec reżyseruje wielkie widowisko pod tytułem Przemijanie.

Przez wiele lat Fram tworzy oprawę taneczną Ogólnopolskiego Konkursu Piosenki „Wygraj sukces”, który już od 29 lat odbywa się w Tarnobrzegu. Za sprawą choreografii Fram sprawia, że najpopularniejszy w Polsce konkurs piosenki pod kierownictwem Jarosława Piątkowskiego co roku staje się artystycznym widowiskiem.

Rok 2008

Dariusz Chmielowiec przygotowuje z piątym już pokoleniem Framu ostatnią swoją choreografię Zegar. Prezentuje ją w Warszawie na Ogólnopolskich Spotkaniach Tanecznych Spontan. Zespół zdobywa uznanie wymagającego jury zarówno za ciekawą choreografię jak i świetne wykonanie. Na scenie tańczą bardzo utalentowane tarnobrzeżanki m.in. przyszłe zawodowe tancerki najlepszych teatrów w Polsce, instruktorki tańca w różny sposób zawodowo związane dziś z tańcem: Agnieszka Woźniak, Dorota Koprowska, Anna Tymków, Ola Lewandowska, Natalia Soboń, Ewa Pluta oraz Katarzyna „Kermit” Kowalska, przyszła instruktorka Framu.

25-lecie Framu

Latem 2009 roku Fram obchodzi 25 lat istnienia zespołu! Na jubileuszowy koncert z różnych stron Polski i świata przyjeżdżają byli członkowie kilku pokoleń Framu oraz Siarkopolan. Rozmowy w kuluarach Tarnobrzeskiego Domu Kultury trwają do białego rana.

I tu kończy się dawna historia Framu opowiedziana choreografiami Dariusza Chmielowca. W 2010 roku głównego choreografa i szefa zespołu wspierają byłe tancerki Framu Agnieszka Wojciechowska i Katarzyna Kowalska. Pracują z kolejnymi pokoleniami tancerzy mając pod opieką kilka grup wiekowych. Uczą tańca, tworzą choreografie i zapisują nową historię Framu, którą zapewne kiedyś też ktoś opowie.

30-lecie Framu

W 2015 roku miał miejsce ostatni Jubileusz Framu. Z okazji 30 urodzin zespołu, po raz pierwszy na jednej scenie, wystąpiły wszystkie historyczne grupy Framu i zaprezentowały się po latach w swoich ulubionych układach.

Siarkopolanie – zawsze razem z Framem

Wspominając historię Framu nie sposób nie wspomnieć o zespole Siarkopolanie – ludowej perełce Tarnobrzega tamtych czasów, w którym kapela grała, chór śpiewał, a tancerze tańczyli. Bogata tradycja polskich tańców ludowych była pielęgnowana w Tarnobrzegu na wysokim poziomie.

Dariusz Chmielowiec nie tylko zespół prowadził, ale też tańczył. A to bardzo podobało się zarówno widowni jak i wychowankom Framu. Dzieci uczą się przez naśladowanie tego, co robią dorośli. Obserwowanie Dariusza Chmielowca na scenie było najlepszą lekcją, jaką młode pokolenie mogło odebrać. Swoimi talentem i zaangażowaniem motywował młodzież do pracy. Sam był (nadal jest!) tancerzem kompletnym, miał doskonałą technikę tańca oraz wielką charyzmę. Gdy wchodził na scenę sam potrafił bez trudu ją wypełnić. Scena po prostu należała do niego!

Zdjęcia powyżej: archiwum prywatne Wacława Pintala, Siarkopolanie, rok 1986

Z Framu do Siarkopolan

Dawno temu we Framie… obowiązywała żelazna dyscyplina zarówno podczas zajęć, jak i poza zajęciami. Aby tańczyć w zespole należało solidnie przykładać się do nauki i mieć bardzo dobre oceny w szkole. Świadectwa szkolne były regularnie sprawdzane. Złe oceny oznaczały koniec z tańcem, w sensie dosłownym. Choć trudno w to dziś uwierzyć, tak właśnie było.

Odejście z zespołu następowało także w przypadku, gdy młode tancerki osiągały wiek 15 lat. Był to bardzo trudny moment. Kończyła się wielka przygoda i pojawiało się pytanie, co dalej? Drogi były dwie, zakończyć taniec tu i teraz albo…przejść do Siarkopolan i uczyć się tańca ludowego w parze z chłopakiem!

Jednak, aby stworzyć Framówkom alternatywę dla Siarkopolan, eksperymentalnie zafunkcjonowała w latach 80′ grupa Fram 15+ z elementami tańca nowoczesnego. Ale nie przetrwała… Po dwóch latach, uzdolnione tancerki trafiły naturalnie tam, gdzie było ich miejsce od samego początku – do ludowych starszaków. Z opowiadań wiemy, że całkiem dobrze na tym wyszły. Poznały taniec ludowy i zwiedziły z zespołem kawałek świata. Legenda niesie, że do Gruzji zespół leciał samolotem, w którym była dziura!

Klasyka baletowa przy fortepianie

Zajęcia Framu w latach 80′ odbywały się zawsze przy akompaniamencie pianina lub fortepianu. Muzykę klasyczną grała wspaniała nauczycielka śpiewu Anna Pintal. Moment, w którym zasiadała do instrumentu rozpoczynał pierwszą godzinę lekcji baletu. Druga godzina była przeznaczona na pracę nad układami. Balet był obowiązkowy i traktowany jako podstawowy warsztat tancerza. Nie było możliwości wyjść na scenę bez opanowania podstawowych technik baletowych. Plie, tendu, grand battement, jete, chaines, pique – każda dziewczynka rozumiała te francuskie komendy, potrafiła je wykonać i zastosować w układach. Przez lata Fram uczył dzieci baletu do muzyki fortepianowej, tak jak ma to miejsce w profesjonalnych szkołach baletowych na całym świecie. W latach 90′ fortepian zastąpiła muzyka z magnetofonu…

Krawcowa Framu – artystka za kulisami

Adela Wygoda, wieloletnia krawcowa zespołu, garderobiana i projektantka zespołu Fram. Zawsze przy Framie i z Framem przez ponad 30 lat. Cyrk Fram, Zdradliwa wyspa skarbów, Krasnale, Domowe porządki, Tajemnicza przesyłka, Orkiestra w drodze– to tylko część choreografii, którym poprzez stroje Pani Adela dodała magii i uroku. Na co dzień skromna, schowana za maszyną do szycia w swojej pracowni (nazywanej kanciapą), w towarzystwie kolorowych materiałów i własnoręcznie szytych kostiumów. Gdy wybijała godzina zero tj. ostatnia próba przed premierowym występem, pojawiała się na scenie z metrem w ręku i szpilkami powpinanymi w sweter gotowa robić ostatnie poprawki. Była kreatorem ostatecznego efektu artystycznego na scenie. Posiadała tajemną wiedzę o szyciu. Była królową wśród krawcowych. Była jedyna.

Poza sceną…

Efekt artystyczny na scenie był wynikiem tego wszystkiego, co działo się także poza nią: obozy taneczne, na których szlifowano technikę oraz wyjazdy na koncerty ogólnopolskie pozwalały na bieżąco mierzyć swoje umiejętności z konkurencją i budować motywację do dalszej pracy. Wspaniałe dzieciństwo, przyjaźnie na całe życie, miłość do tańca i pasja w sercu do dziś – to najpiękniejszy i jedyny 'efekt uboczny’ wieloletniego tańczenia w zespole Fram.

Pandemia i przerwane prace nad 35-leciem zespołu

W 2019 roku Fram jednoczy się na rzecz planowanego koncertu na 35-lecie zespołu i 40-lecie pracy zawodowej Dariusza Chmielowca. Framówki ćwiczą wszędzie gdzie mogą, w Krakowie, Warszawie i wówczas jeszcze w TDK-u. Prace nad koncertem wstrzymuje pierwsza fala pandemii covid-19, a zaraz po niej druga fala pandemii. Wspólną decyzją zarzucono prace nad jubileuszem.

Rewolucja – FRAM zmienia siedzibę

W tym samym czasie Fram, po 35 latach obecności w TDK dowiaduje się, że musi zmienić siedzibę. Byli członkowie zespołu chcą jakoś pomóc, bo rozpoczęcie działalności taneczno-edukacyjnej Framu z początkiem roku szkolnego 2020 stanęło pod znakiem zapytania. Nowe miejsce, aby mogło zacząć być użytkowane, wymagało wielu prac remontowych i nakładów środków finansowych. Byli członkowie zespołu, na co dzień mieszkający i pracujący w różnych częściach Polski, Europy i świata nie czekali długo i pomimo, że minęło prawie 30 lat, zwołali się i zorganizowali zbiórkę funduszy na remont nowego budynku. Zebrano symboliczną kwotę, za którą nie można było wiele zrobić, ale liczył się gest.

Jest jeszcze dużo do zrobienia, ale liczymy że z pomocą ludzi dobrej woli uda nam się zrealizować cel. Fram to najlepsza tradycja tańca w Tarnobrzegu i wizytówka miasta przez ostatnie 35 lat. Zapalimy razem światło na nowej tanecznej scenie i pozwolimy dzieciom oraz nam wszystkim cieszyć się tańcem – zabrzmiało oświadczenie byłych członków zespołu Fram pięć lat temu.

Jesteśmy przekonani, że powstaje piękne miejsce dla tańca, dla sztuki, dla każdego z nas. Zebraliśmy już ponad 10 000 zł i niech to będzie nasza mała symboliczna cegiełka. Wzruszające jest także, że wśród naszych Darczyńców pojawiają się także najmłodsi. Ich mniejsze, za to wielkie serca są cały czas z nami. To im najbardziej zależy, aby od września móc znowu tańczyć i wrócić do swojej pasji. I choć nikt tego od nich nie wymaga, oddają swoje kieszonkowe. W tej sytuacji, my dorośli powinniśmy zrobić wszystko, aby te dziecięce inwestycje zwróciły im się jak najszybciej i abyśmy wkrótce spotkali się w odremontowanym nowym domu Fram-Wozownia.” – mówiła 5 lat temu Anna Wiater, organizator zbiórki, była członkini zespołu Fram.

Link do zakończonej zbiórki https://zrzutka.pl/jdxwx2

Chwilę później zaczęli pojawiać się w Wozowni ludzie dobrej woli m.in. Kuba, Mirek, Krzysiek, Damian, Grzesiek i wielu innych przyjaciół, którzy zaangażowali się w pomoc, poświęcając jej czas i ogrom pracy. Pomagają do dziś. Dzięki ich wsparciu powstał nowy Dom Kultury dla setek tarnobrzeskich dzieci i młodzieży. I chociaż Wozownia dziękuje im za to podczas każdego koncertu, wdzięczności tej nie sposób wyrazić.

Trzeba też przypomnieć, że Wozownia przez kilka lat dawała schronienie dwóm ukraińskim rodzinom przed wojną na Ukrainie. Pomogła im przetrwać bardzo trudny czas. Ile jest takich placówek w mieście, które bez zastanowienia okazały realną pomoc? Rzecz warta do namysłu.

Wozownia dziś – ważny punkt na mapie miasta

Dziś Wozownia pęka w szwach od artystycznych inicjatyw i projektów. W zespole tańczy ok. 200. dzieci z Tarnobrzega i okolic. Zajęcia prowadzą instruktorki Agnieszka Wojciechowska, Natalia Soboń, Anastasya Demchuk, Monika Magda i Agnieszka Pikus, pod czujnym okiem Dariusza Chmielowca.

Oprócz grup dziecięcych i młodzieżowych, powstała także grupa FRAM 35+, w której taneczną pasję mogą realizować tarnobrzeżanki w każdym wieku powyżej 35. roku życia. Uczą się tańca od podstaw lub kontynuują swoją przygodę z tańcem. Występują na scenie tańcząc wyjątkowe choreografie, tworzone przez instruktorki Wozowni.

Co tydzień w Wozowni odbywa się kulturalne wydarzenie: wernisaże, koncerty muzyczne, występy taneczne, recitale, widowiska, teatry… Nie sposób wszystkiego wymienić. Brakuje już terminów by wcisnąć kolejne wydarzenie.

I dokładnie takie było zamierzenie Dariusza Chmielowca w dniu kiedy wbijał pierwszy gwóźdź pod budowę nowej sceny. Słowa dotrzymał.

Powracają…

Byli członkowie zespołu Fram powracają do Wozowni. Wielu zostało zawodowymi tancerzami. Pracują rozsiani w Polsce i Europie. Regularnie przyjeżdżają do Tarnobrzega, aby uczyć nowe pokolenie tancerek Framu, prowadzić warsztaty, treningi taneczne i przekazywać im wiedzę.

Pozostali zaś przez cały rok wpadają do Wozowni, by potańczyć, poćwiczyć lub po raz kolejny dręczyć szefa, by zrobił z nimi jakiś fajny projekt. On znosi to cierpliwie. Bo nie ważne ile mają lat, dalej chcą tańczyć we Framie!

Fram to nie tylko jakość, silna marka, tradycja i tysiące wychowanków, spośród których wielu robi dziś krajowe i międzynarodowe kariery taneczne. Fram to najważniejszy i najlepszy zespół taneczny w Tarnobrzegu, który od czterech dekad promuje miasto zarówno w Polsce jak i za granicą! Dowodem tego są aktualne osiągnięcia zespołu i liczne nagrody, w tym ostatnie dwie nagrody Grand Prix!

Do wielu nagród, zgromadzonych przez lata na półkach Wozowni i opisanych w Wielkiej Kronice Zespołu, każdego roku dostawiane są kolejne statuetki za osiągnięcia taneczne.

Jubileuszowy rok 2024/2025

W roku 2024/2025 przypadają obchody Jubileuszu 40-lecia zespołu. Fram przez te wszystkie lata dał radość tarnobrzeskim dzieciom – dziś liczonym w tysiącach. Dla Dariusza Chmielowca to pasja, która 45 lat temu stała się zawodem.

Więcej o historii zespołu:

• Strona FB projektu „Fram. Historia opowiedziana tańcem”: Wejdź tutaj
• Kanał YT z historycznymi choreografiami zespołu Fram: Wejdź tutaj

Obejrzyj także: dokument zrealizowany przez Telewizję Polską S.A. w reżyserii Tadeusza Brosia, zdjęcia Aleksander Dyl. Film dokumentalny „Gdy zawód jest pasją” wyemitowany został w 1992 roku w TVP.

W artykule wykorzystano materiały archiwalne zespołu Fram oraz zdjęcia prywatne byłych członków zespołu.

Opracowanie Anna Wiater.

11 października br. w warszawskiej restauracji Florian Ogień i Woda odbyło się spotkanie kobiet pod hasłem SUPER BABY. Spotkania te odbywają się cyklicznie, lecz z powodu pandemii covid-19 było to pierwsze długo wyczekiwane spotkanie po 2-letniej przerwie.

Społeczność kobiet sukcesu

Ideą spotkań organizowanych przez Hannę Wnukiewicz-Bocheńską, wybitną restauratorkę, właścicielkę warszawskiej restauracji „Florian Ogień czy Woda” jest wzmacnianie społeczności kobiet, które prowadzą własne biznesy, są przedsiębiorczyniami lub artystkami, które własną pracą realizują marzenia i przede wszystkim są otwarte na dzielenie się swoimi doświadczeniami.

Cykliczne spotkania pod hasłem Super Baby umożliwiają kobietom wymianę myśli, wzajemne wsparcie oraz dają cenne poczucie przynależności do społeczności super kobiet. To one na czas spotkania zamieniają restaurację Florian w miejsce jeszcze bardziej pełne kobiecej radości, pozytywnej energii i zabawy. Nie brakuje nawet tańców!

Wymiana doświadczeń

Atrakcją ostatniego spotkania był recital muzyczny niezrównanej Lidii Stanisławskiej w roli gospodyni wieczoru. O zdrowym i witalnym życiu gościom opowiadała Mistrzyni Polski w TAI- CHI Ewa Mechelewska, a Iza Sidor opowiedziała, jak dbać o skórę w jesienne dni.

Wyjątkowo w spotkaniu wziął udział także mężczyzna – Bogdan Wawrzyńczyk, coach, psycholog, autor książki „Być kobietą”. Opowiedział o swojej nowej książce i przypomniał, dlaczego warto codziennie rano uśmiechnąć się do siebie.

Pokaz mody z udziałem super babek

Ewa Bardadin przekazała najnowsze trendy mody prosto z Włoch, a Ewa Zbaraszewska zaprezentowała swoją kolekcję płaszczy prosto z Berlina. Uwaga, modelkami były uczestniczki spotkania, które spontanicznie samodzielnie zrekrutowały się do pokazu i mało tego, doskonale sprawdziły się w roli modelek. Tyle pięknych kobiet w jednej sali przyprawiło o kolorowy zawrót głowy!

Na koniec znane przeboje do tańca zaśpiewały Justyna Jefremienko i Jolanta Jaszkowska.

W mojej opinii, to spotkania kobiet dzielnych, niezależnych i wolnych. Spotykają się tu kobiety sukcesu, które inspirują się nawzajem. Przy czym sukces rozumieją jako życiowe spełnienie zarówno na polu zawodowym, jak i prywatnym. Z każdego spotkania wychodzę naładowana pozytywną energią i już wyglądam kolejnego – mówi Małgorzata, uczestniczka spotkania.

Restauracja Florian zaprasza Panie wraz z przyjaciółkami na kolejne spotkania. Czekają na Was kieliszek powitalnego wina, słodkości, kawa i herbata  za cenę wstępu 50 zł/ gotówka. Informacje można śledzić na stronie FB

Finansistka z zawodu, pasjonatka tańca, jogi, nurkowania i podroży.  Autorka bloga „Miss Sajgon”. Wietnamską przygodę dzieli z partnerem Michaelem (Australijczykiem z Kolumbii) i trzema przygarniętymi kotami.  

Rzeczywistość Covid-19 w Wietnamie

Pandemia zastała mnie w domu, w Ho Chi Minh City. Wietnam wprowadził restrykcje już w połowie stycznia, kiedy wybuch epidemii w Chinach okazał się poważny. Dzielimy granicę z Chinami na północy, dodatkowo władze pamiętają epidemię SARS w 2003 roku i nie chciały ryzykować powtórnego chaosu.

Tak więc zaraz po Wietnamskim Nowym Roku, pod koniec stycznia, zamknięto szkoły i uruchomiono nauczanie online, ale poza tym życie toczyło się w miarę normalnie. Przez długi czas liczba zarażonych pozostawała na poziomie 37-miu przypadków. Dlatego jeszcze w lutym zdecydowałam się na wakacje na Bali. Ale już dwa tygodnie później sytuacja stała się krytyczna i ogłoszono dalsze restrykcje. Wszyscy, którzy wjechali do kraju po 8 marca musieli zgłosić się do władz sanitarnych i poddać kwarantannie. Byłam wdzięczna zbiegowi okoliczności i własnej intuicji, że wróciłam na czas.

Wzrost liczby zakażeń nastąpił wraz z turystami powracającymi z zimowych ferii w Europie, na początku marca.  W odpowiedzi na to zamknięto granice, anulowano loty zagraniczne, zamknięto placówki handlowe, biura i miejsca zgromadzeń publicznych. Nie doświadczyliśmy jednak lockdownu na miarę wielu krajów europejskich. Część firm pozostawała otwarta, choć promowano pracę zdalną. Sklepy spożywcze również pozostawały otwarte. Ale wprowadzono surowy obowiązek noszenia masek.

Socjalistyczna dyscyplina społeczna

Maski nie są niczym nowym w Wietnamie i większość ludzi nosi je codzienne, jako ochronę przez zanieczyszczeniem powietrza. Trudniej było dostosować się obcokrajowcom, co budziło oburzenie Wietnamczyków. Sklepy nadal nie wpuszczają osób bez masek, więc ta dyscyplina szybko się stała codziennością. Ponadto wprowadzono obowiązkowe pomiary temperatury w miejscach publicznych i utrzymywanie dystansu. Rząd uruchomił linie SMS-ową, która przypominała o przestrzeganiu zasad, a ulice obwieszono plakatami propagandowymi.

Gdy w momencie wzrostu liczby zakażeń w HCMC City zdiagnozowano ponad 20 przypadków zarażeń w popularnym wśród cudzoziemców barze, nastąpiła fala krytyki przyjezdnych, czasami wręcz ostracyzmu. Ale i tu władze zareagowały natychmiast, grożąc karami za dyskryminację w świadczeniu usług i ogólnie w kontaktach społecznych. Wprowadzono też kary (łącznie z karą więzienia) za rozprzestrzenianie fałszywych informacji na temat epidemii oraz za spekulowanie w handlu materiałami ochronnymi. Faktycznie, od początku epidemii, nie tylko nie brakowało masek, rękawiczek i produktów antybakteryjnych – ale powszechnie udostępniono je za darmo mieszkańcom apartamentowców, klientom sklepów i pasażerom środków transportu.

Obowiązkowa kwarantanna została zorganizowana dla ponad 50 000 osób – często w byłych ośrodkach wojskowych albo w byłych obozach reedukacyjnych. Warunki skromne, ale co ciekawe, wszystkie koszty zostały pokryte przez rząd – zarówno dla miejscowych, jak zagranicznych osób.

Samopomoc made in Vietnam

Wietnamczycy są narodem żyjącym w społecznościach i rodzinach wielopokoleniowych, stąd akcje pomocowe rodziły się spontanicznie. Powstawały jadłodajnie dla najuboższych, a nawet ryżomaty wydające ryż dla potrzebujących. Wielu właścicieli mieszkań czy lokali handlowych proponowało obniżki czynszu, rząd wprowadził redukcje i odroczenia podatków, banki zniosły opłaty za usługi i nawet pompowanie roweru oferowano za darmo w ramach solidarności społecznej.  

Idealne miejsce na przetrwanie

Od początku pandemii wiedziałam, że Wietnam jest idealnym miejscem na jej przetrwanie. Chociaż tutejsza służba zdrowia nie jest na światowym poziomie, to połączenie surowych zasad narzuconych przez władze, dokładne badanie zarażonych oraz tych, którzy mogli mieć z nimi kontakt, do tego dyscyplina społeczna sprawiły, że Wietnam stawiany jest na świecie za przykład w walce z pandemią.

Wietnam zasadniczo jest bardzo bezpiecznym krajem i to poczucie wręcz wzmocniło się podczas pandemii. Wszyscy znani mi cudzoziemcy twierdzą, że to najlepsze miejsce na przetrwanie kryzysu – niewielka liczba zakażeń, ścisła kontrola epidemii, brak surowego lockdownu, do tego życzliwość i solidarność okazywane przez Wietnamczyków. Co ważne, na żadnym etapie pandemii nie miały miejsca braki w zaopatrzeniu – ani podstawowych produktów, ani masek, ani papieru toaletowego. W efekcie, nawet najwięksi krytycy rządu wyrażają się z pełnym uznaniem o jego postawie wobec epidemii.

Życie prywatne w czasach zarazy

W moim przypadku kryzys zbiegł się z decyzją o zawodowym urlopie. Ten rok miał być wymarzoną przerwą w zabójczym tempie, w jakim żyłam przez ostatnie lata. Miał to być czas wypełniony podróżami, przyjemnościami, planami samorealizacji i prywatnymi projektami. Cóż, przewidziałam wszystko, poza epidemią na skalę światową. Spędzałam więc czas w domu, ciesząc się urokami życia w zwolnionym tempie. Niestety, kiedy zamknięto moją szkołę tańca, basen i salon masażu, z przyjemności pozostało mi napastliwe głaskanie kociej rodziny.

Mój partner nadzoruje rządowy projekt budowy i jego zawodowa rutyna nie uległa zmianie. Natomiast życie społeczne ograniczało się do nas dwojga, naszej ukochanej pomocy Mai i trzech kotów. Teraz doceniamy ulotność aktywności, które wcześniej uznawaliśmy za naturalnie dostępne. Martwi mnie tylko brak jasności co do najbliższej przyszłości – planowałam odwiedzić rodzinę w Polsce lecz trudno cokolwiek zaplanować. Pozostaje mieć nadzieję, że uda mi się spędzić rodzinne święta i uściskać rodziców w ich 50-tą rocznicę ślubu.

Życie domowe w czasach zarazy

Obserwowałam, jak zmienia się życie znajomych posiadających dzieci. Szkoły były zamknięte przez cztery miesiące i sytuacja była nie do pozazdroszczenia. Większość dzieci miało więcej prac domowych niż w normalnym trybie, ale pozbawione kontaktu z rówieśnikami popadały w przygnębienie. Na początku maja otwarto ponownie szkoły i choć to ostatni miesiąc roku szkolnego, wszyscy – i dzieci, i rodzice – przyjęli tę decyzję z entuzjazmem.

Przez ostatnie 3 lata pracowałam jako dyrektor finansowy w międzynarodowej firmie reklamowej, odpowiadając za rejon Azji Południowo-Wschodniej. Dużo podróżowałam, głównie do Kambodży, Tajlandii i Birmy. Cieszę się, że decyzję o odejściu podjęłam przed nastaniem pandemii – częste podróże byłyby ryzykowne, stresujące, czy wreszcie niemożliwe. Dzięki przerwie zawodowej wróciłam do dawno odkładanych prywatnych projektów: planów wydania książki, rozwoju własnej marki w dziedzinie tańca i edukacji, sformalizowania kwalifikacji trenera fitness i jogi. Mam znów czas na naukę hiszpańskiego, niespiesznie smakuję dobrą literaturę i kinematografię. Odkrywam zalety gotowania i pielęgnacji ogródka. Doglądam pozbawione pieszczot koty i odnawiam kontakty z przyjaciółmi. Zdaję sobie sprawę, że jestem w komfortowej sytuacji i dziękuję sobie i losowi, że kryzys mnie bezpośrednio nie dotknął.

Życie po czasie zarazy

Mam wrażenie, że zmieniły się powszechne zachowania w kwestii konsumpcji. Popęd za pieniądzem ustąpił potrzebie przeżycia niewielkim kosztem, ale w dobrym zdrowiu. Obserwuję z podziwem stoicyzm i pogodę ducha osób o niskich zarobkach i niewielkich kosztach utrzymania, w przeciwieństwie do przepełnionych paniką ludzi o dotychczas wysokich zarobkach i wysokim standardzie utrzymania. Okazuje się, że nie można wiecznie żyć na kredyt. Doceniamy drobne przyjemności i cenimy wartości, które dotąd uważaliśmy za oczywiste. Okazuje się, że możemy żyć bez niepotrzebnych zakupów, podroży i zbędnego blichtru. Zdalna praca, okazuje się teraz czymś normalnym i nie wpływa na wydajność, natomiast zmusza do kreatywnych rozwiązań. Solidarność międzyludzka przeżywa rozkwit. Wczoraj wzruszyłam się do łez czytając o wietnamskich ochotnikach do przeszczepu płuca dla brytyjskiego pilota, który zyskał niewdzięczny rozgłos, jako zarzewie wirusa w mojej dzielnicy i który do dzisiaj przebywa w ciężkim stanie na oddziale intensywnej opieki. Mam nadzieję, że te zachowania nie okażą się jedynie trendem, a staną się nową rzeczywistością.

Opowiadała Beata Ufniarz.
Zdjęcia: archiwum prywatne.

Dziękuje za zainteresowanie moją skromną osobą. Jestem szczęśliwy że mogę podzielić się z Wami moją pasją. Mam na imię Tomek i jestem rockmanem, fanem muzyki rockowej. Na co dzień pracuje w Centrum Kształcenia Zawodowego w Tarnobrzegu jako nauczyciel praktycznej nauki zawodu. Uczę uczniów szkoły branżowej i technikum podstaw zawodu. Wykładam też teorie w zawodzie ślusarz w tarnobrzeskiej ”Budowlance”.

Kiedy zaczęła się Twoja pasja i przygoda z muzyką rockową?

Pamiętam dokładnie ten dzień. Byłem wtedy w siódmej klasie szkoły podstawowej czyli miałem czternaście lat, a w radio leciała audycja „Radio Kurier”. Była to jedna z niewielu audycji, w której można było usłyszeć muzykę inną, niż powszechnie wówczas nadawaną. Usłyszałem ”Whole Lotta Rosie” AC/DC w wersji koncertowej i doznałem szoku. Trzyma mnie do dzisiaj. Nie mogłem uwierzyć, że istnieje taka muzyka, i że można tak grać! Wulkan energii i spontaniczności. Coś niesamowitego, a zarazem prawdziwego i  autentycznego. A ponieważ była to piosenka tygodnia, to czekałem na nią każdego dnia. Za każdym razem towarzyszył mi ten sam wybuch emocji. To był ten moment. Moment, w którym wszystko się zaczęło…Muzyka rockowa pochłonęła mnie całego i jak to się mówi – do dziś nie oddała

Dlaczego muzyka rockowa i co w niej tak porywa?

Dobre pytanie, choć o odpowiedź trudno. Może zabrzmi trywialnie, jeśli kochasz, nie pytasz za co i dlaczego. Dla mnie wolność i miłość to wartości ponad wszystko. Jak słucham Rocka, czuje się wolny. Odnajduje w tej muzyce prawdę, spontaniczność i naturalność, o co tak trudno na co dzień. Daje energię i kopa, ale pozwala też na zadumę i melancholię. To wspaniała rozrywka i sposób na życie.

Powyżej i poniżej: zdjęcia Roberta Wilka, znakomitego fotografa muzyków i zespołów, współpracownika czasopism Gitarzysta i Perkusista, mojego kompana koncertowego. To dzięki niemu mogłem uczestniczyć w tylu koncertach.

Setki płyt w kolekcji

Nie liczyłem ich jeszcze, ale noszę się z zamiarem skatalogowania kolekcji. Myślę że jest w niej już około dwóch tysięcy tytułów.

Jesteś znanym w środowisku fanem koncertowym…

Nie potrafię powiedzieć na ilu koncertach byłem, ale rocznie to około 30-40 koncertów.

Ten jedyny koncert…

Dla mnie każdy koncert to wielkie przeżycie. Z każdym wiążą się ogromne emocje. Nic dziwnego, bo muzyka to emocje. Mam to szczęście, że bywam na bardzo dobrych i wspaniałych koncertach. Jeden z tych wspaniałych odbył się w Londynie w Hyde Parku zeszłego lata. Wystąpili Neil Young i Bob Dylan. Hyde Park to święte i legendarne miejsce dla wyznawców Rocka, uświęcone odbywającymi się tam koncertami. Koncerty, które mają tam miejsce podobno są najlepsze, i ja zgadzam się z tą opinią. Moim marzeniem było obejrzeć tam Neila Younga. To mój idol muzyczny i guru życiowy, ostatni żyjący hippies na tym padole. Nie potrafię opisać emocji, jakie wywołał Neil swoim występem, a na deser jeszcze Bob Dylan. Cudo. Rok wcześniej w Hyde Parku miałem przyjemność obejrzenia Erica Claptona, Santanę, Steve Winwooda i Gary Clarka Jr. To była istna rewelacja. W tym roku wybieram się tam na Pearl Jam.

Największa koncertowa przygoda?

Grupa Marillion organizuje od kilku lat cykl trzech weekendowych koncertów, każdy z inną setlistą. Dotychczas takie spotkania odbywały się w Wielkiej Brytanii i Holandii. Mając wiernych fanów w Polsce, zespół zdecydował się na Marillion Weekend w Łodzi. Pierwszy odbył się w 2017 roku, a drugi w 2019. W obydwu uczestniczyłem. To prawdziwe święto fanów Marillion, oprócz koncertów, dają fanom z całego świata możliwość spotkania się z muzykami. Poznałem tam wspaniałych przyjaciół. To pamiątka z tego wydarzenia, podpisane płyty i setlisty z trzech koncertów.

Poniżej: Na porannym biegu z Markiem Kelly (Marillion), gdzie Mark biegał, ja tylko kibicowałem. Spotkanie z chłopakami z Gazpocho. Najbardziej miłe mojemu sercu zdjęcie ze Stevem Rotherym. Fani z Brazylii.

Najwartościowszy muzyczny łup

Wielkim sentymentem darzę 5-płytowy box Jethro Tull, wydany z okazji  dwudziestolecia powstania zespołu. Po koncercie w Krakowie, udało mi się uzyskać dedykacje Iana Andersona. Przemiły z niego gość.

Koncert marzeń

Moim marzeniem jest zobaczenie na scenie Led Zeppelin, wiem że to nierealne, wobec tego Bruce Springsteen wystarczy. Oby się spełniło.

Uczniowie wiedzą, kim jesteś „po godzinach”?

Tak, chętnie rozmawiam z uczniami na temat muzyki. Wiedzą, że można mnie zagadać i że mogę wówczas stracić poczucie czasu. Niekiedy starają się to wykorzystać. Nie daję się.

Co poleciłbyś początkującemu słuchaczowi rocka?

Gorąco polecam polską kapelę Lion Shepherd, naprawdę światowy poziom. Jest bardzo dużo nowej, świeżej, odkrywczej muzyki. Mylą się ci, co mówią że Rock umarł w latach 90-tych wraz z Grunge’m. Może to muzyka nie na topach list przebojów, ale wciąż żywa i twórcza. Przykładem niech będzie grupa Soen, z którą miałem okazje się spotkać przed krakowskim koncertem.

Koncerty z córką

Mówi się, że muzyka rockowa łączy pokolenia i absolutnie zgadzam się z tym stwierdzeniem. Tak jest także naszym przypadku. Mam na myśli moją córkę Kasię, z którą zdarza nam się wspólnie uczestniczyć w koncertach. Uwielbiam ten nasz wspólny czas.

Poniżej na zdjęciu jestem w London Hyde Park z moją córką Kasią w oczekiwaniu na koncert Neila Younga i Boba Dylana, w Warszawie przed koncertem AC/DC oraz na Life festival 2014, gdzie grali Soundgarden i Eric Clapton

Dziękujemy Ci za rozmowę, w której podzieliłeś się z nami swoją pasją.
Jesteś na pewno dużą inspiracją dla wszystkich naszych Czytelników. Warto mieć pasję i pielęgnować ją, bo jest naszym drugim domem dla duszy. Wszystkiego dobrego i rock and rollowego dla Ciebie od redakcji Fifty up!

Wielkie dzięki. Ludzie! Słuchajcie Rocka!

Drzemie w nas potencjał, który trzeba odkryć

Zaczęło się przypadkiem w 2012 roku. Moja siostra postanowiła przybiec do mnie na herbatę i po drodze sprawdzić, jak to jest biegać. Nie lubiła tej aktywności, ale wszyscy ciągle o tym mówili i mówili. Wpadła zziajana po pokonaniu 500 metrów z wytrzeszczem oczu, czerwona, spocona. Skarżyła się na ogień w płucach. Generalnie ta przebieżka, trwająca 5 minut, była jednym, wielkim piekłem. Ale tego wieczoru herbata smakowała jakby lepiej…a pod koniec spotkania ustaliłyśmy, że jutro biegniemy razem. Ponieważ mój pies był bardzo młody i potrzebował dużo ruchu, pobiegł razem z nami. I tak biegał przez kilka kolejnych lat. Wiadomo, szczęśliwy pies, to wybiegany pies. Dziś wiem, że zasada ta dotyczy nie tylko psów.

Ten pierwszy raz

Następnego dnia pobiegłyśmy razem. Było zimno i ciemno już o godzinie 16.00. Nasz dystans, na który umówiłyśmy się liczył niecały kilometr z przerwami na oddech Wszystkie pokłady motywacji i resztki energii zacisnęłyśmy w pośladkach. Decyzja podjęta. Ruszamy!

Czy przygotowałaś się do biegu?

Absolutnie nie. Wystarczyła sama decyzja, że biegniemy. Było zimno więc miałyśmy na sobie solidne, wełniane czapki z cekinami, wygrzebane z szafy stare adidasy, w dodatku przemakalne. Wtedy nie wiedziałyśmy jeszcze do czego tak naprawdę służy ta cała sportowa odzież i po co jej tyle produkują? Wystarczały stare dresy, które dotąd służyły tylko do sprzątania oraz wełniany szalik wokół szyi, żeby się nie przeziębić. Byłyśmy gotowe! Gotowe na sukces pokonania naszego pierwszego kilometra.

Gdzie stawiałaś pierwsze kroki?

Gdzie tylko się dało. Na przykład wokół domu, potem w okolicy działek ogrodowych. Kiedy nasz dystans wydłużał się i mierzył już, uwaga, całe dwa, a potem trzy kilometry, szukać nam trzeba było nowych ścieżek. Biegałyśmy zwykle po ciemku z racji listopada, ale także by zbytnio nie narażać przechodniów na nasz widok. Wełniana czapka z cekinami spadająca na oczy, głośno szeleszczące kurtki z ortalionu sprzed lat, do tego w ogóle niebiegowe buty z dyskontu. Wyglądałyśmy osobliwie, ale nie martwiłyśmy się, że zobaczy nas ktoś znajomy, bo wyglądałyśmy tak źle, że rozpoznanie nas było po prostu niemożliwe.    

Kiedy licznik pokazał pierwsze 10 km?

W grudniu biegałyśmy już po 5 -7 km i nadal nie wyobrażałam sobie, jak można pokonać 10 km, 15 km czy półmaraton, o maratonie nie wspominając.  Ale stało się to szybciej, niż oczekiwałam i już w styczniu pierwsza dycha została zaliczona. W maju wystartowałam w pierwszych oficjalnych zawodach na 10 km, żeby sprawdzić się na tle innych biegaczy w moim wieku. Bieg ukończyłam, ku zdziwieniu, z dobrym wynikiem, znacznie wyprzedzając o 11 lat młodszą siostrę. Z reszta nigdy mnie już potem nie dogoniła.

Czy zawsze byłaś aktywna?

Przeciwnie. Przez 50 lat nie uprawiałam żadnego sportu, ani tym bardziej nie biegałam. Latem lubiłam rekreacyjnie pływać i spacerować, tak zwyczajnie, jak każdy z nas. Gdyby ktoś mi wówczas powiedział, że po 50-tce będę biegać i zdobywać nagrody, to zaśmiałabym się w głos.

A jednak…

Swój najdłuższy dystans zaliczyłam w 2017 roku na BIG 25 w Berlinie. Przy okazji półmaratonu można było wybrać dystans dłuższy na 25 kilometrów. Tak zrobiłam. Ten bieg to wydarzenie na mapie biegowej Europy unikalne, bo wszyscy uczestnicy biegu finiszują, wbiegając na historyczny olimpijski stadion wybudowany w 1936 roku. Zrobiłam okrążenie tak, jak to robią olimpijczycy i teraz wiem, co czują. Tego doświadczenia nigdy nie zapomnę.

Jaki jest Twój biegowy dorobek?

Łącznie to już ponad 150 startów we wszystkich zawodach biegowych, w tym 11 półmaratonów i jeden bieg na 25 km. W tej puli znajduje się ponad 30 pucharów i wyróżnień zdobytych w kategoriach wiekowych 40 i 50.

Najmilsze wspomnienia

Trochę ich jest. Półmaraton Warszawski i Krakowski, biegi Orlen, Biegnij Warszawo, Warszawski Bieg Niepodległości, Półmaraton w Rzeszowie…To tylko część wszystkich biegów, w których wzięłam udział. Jednak najbardziej lubię biegi lokalne, organizowane tu, gdzie mieszkam na Podkarpaciu. Uwielbiam Bieg Nadwiślański im. Alfreda Freyera, którego trasa prowadzi z Baranowa Sandomierskiego do Parku Dzikowskiego w Tarnobrzegu, a który zrobiłam już sześć razy, czyli tyle razy, ile lat sama biegam. Ten bieg jest dla mnie szczególny, bo upamiętnia ważny moment w historii Tarnobrzega. Fantastyczne są także wszystkie biegi organizowane nad Jeziorem Tarnobrzeskim. Zawsze też staram się uczestniczyć w biegach charytatywnych, bo jeśli mogę komuś pomóc także w ten sposób – biegając – to trzeba to zrobić bez zastanawiania.
Miło wspominam też IV Gorzycką Piątkę, gdzie zajęłam I miejsce w kategorii 50, a za swój największy sukces uznaje zdobycie w 2017 roku Grand Prix Doliny Wisły i Sanu, III miejsca w kat. 50.
Peleton wspomnień zamyka wspomniany bieg w Berlinie oraz półmaraton Roma Ostia, którego trasa biegnie z Rzymu prosto do morza w Ostii. Półmaraton ten zwieńczony finiszem w morzu był niesamowitym doświadczeniem. I co warto nadmienić, udział w tym biegu był prezentem na moje 50-te urodziny. Godne uczczenie swojego półwiecza!

TeBeG

Jestem też członkiem naszej tarnobrzeskiej grupy biegowej TeBeG, z którą biegamy razem już od jakiegoś czasu i już możemy pochwalić się wieloma sukcesami. Poza wspólnym bieganiem, przyjaźnimy się. Połączyła nas pasja biegania.

Co się stało z wełnianą czapką  i starym dresem?

Gdy tak biegałam, z każdym pokonywanym kilometrem zaczynałam rozumieć popularność marek sportowych. Ludzie na całym świecie ruszają się, regularnie ćwiczą, to dla nich są te kolorowe dresy, buty, getry i kurtki. Po kilku miesiącach sama zauważyłam, że lubię rozmawiać o biegowej modzie, wizyta w sklepie sportowym to świetnie spędzony czas, a wybór kolejnych, sportowych butów biegowych nigdy tak nie cieszył… Tak to wełniana czapka i stare buty powoli odchodziły w niepamięć. I choć pozostał wielki sentyment, to ich miejsce zastąpiła typowa, lekka odzież biegowa. Ale nie dajmy się zwariować. Nie ma co ulegać tej całej maszynie marketingowej rozkręconej wokół biegaczy. Biegać można absolutnie we wszystkim, byle było wygodnie i bezpiecznie.

Co najbardziej lubisz w bieganiu?

Najbardziej lubię samopoczucie po wykonanym treningu. Człowiek zwyczajnie czuje się szczęśliwy, spokojny i spełniony. Ruch na świeżym powietrzu to naprawdę najlepsze lekarstwo na chandrę i spadek nastroju, zwłaszcza zimą. To także prosta i bezpłatna recepta na zdrowie, po którą można sięgać, kiedy tylko jest potrzeba. Dla mnie, każde bieganie, czy to bardzo wolne w formie spokojnego joggingu, czy interwałowe o zwiększonej intensywności jest świetnym sposobem na dobre życie. Dzięki bieganiu poznałam wielu wartościowych ludzi i nawiązałam nowe przyjaźnie. Myślę też, że lepiej poznałam siebie. Pokonywanie własnych granic uczy, że jeśli czegoś chcesz, to możesz to osiągnąć. Sam jesteś dla siebie największym sprzymierzeńcem w codziennych zmaganiach z rzeczywistością. Warto o tym wszystkim pamiętać, zwłaszcza po 50-tce, bo nic tak nie poprawia humoru w tej lepszej połowie życia jak regularna aktywność.

Jak zaczęła się Twoja przygoda z Nordic Walking?

Nordic Walking pojawił się moim życiu w czasach gdy prowadząc sklep turystyczno-sportowy otrzymywałem wiele zapytań o kije i akcesoria. Sprowadzając sprzęt na zamówienie, poznawałem osoby uprawiające NW i to one przekazały mi pierwszą dawkę rzetelnych informacji o tej dyscyplinie. Nowy sport w sposób naturalny wzbudził moje zainteresowanie.
Jako osoba będąca całe życie bardzo aktywna (do 19. roku życia grałem w piłkę nożną w KS Siarka i wiele lat amatorsko w siatkówkę) przebyłem bardzo poważną kontuzję stawu skokowego. Po operacji szukałem zajęcia dla siebie i tu NW okazał się wspaniałą alternatywą dla powrotu do aktywności fizycznej. W 2012 zostałem już licencjonowanym Instruktorem Nordic Walking.

Jakie są Twoje cele i osiągnięcia w tym sporcie?

Dla mnie Nordic Walking to przede wszystkim aktywność ruchowa, którą trenuję w formie rekreacyjnej. Uczestniczyłem w wielu zawodach NW o charakterze sportowym, ale zawsze z nastawieniem na miło spędzony czas wśród pasjonatów tej dyscypliny.  Główna idea sportu NW dla mnie to przede wszystko rekreacja na świeżym powietrzu i marsz po zdrowie oraz lepsze samopoczucie. Bywam więc na zawodach, ale po to, by spotkać się z znajomymi i wspólnie spędzić czas na aktywnym wypoczynku.

Największym moim osiągnięciem w NW jest  duża ilość przeszkolonych osób, którym zaszczepiłem chęć do aktywności fizycznej. Kilkoro z nich bierze dziś czynny udział w zawodach i są w ścisłej czołówce w swoich kategoriach wiekowych.
NW dla mnie, poza możliwością przebywania z ludźmi, to szansa na przekazywanie swojej wiedzy zakresie prawidłowej techniki NW. I z tego mam największą satysfakcję.

Jakie są główne zalety tej aktywności?

Jest to aktywność sportowa absolutnie dla każdego, bez względu na wiek i płeć.  Można ją uprawiać przez cały rok i nie wymaga specjalistycznego, drogiego sprzętu. Koszt kijków zaczyna się już od 50 zł.  I można ruszać przed siebie…

Czy polecasz ten sport osobom po 50. tym roku życia?

Nordic Walking polecam zwłaszcza 50-latkom. Sam nim jestem. Stanowię więc żywy przykład, że to świetny sport dla naszej grupy wiekowej.

Ponadto:

• jest dealny na każdą porę roku. Możesz uprawiać go sam bądź w grupie. Nie jest ważne czy posiadasz kondycję maratończyka, czy to twój pierwszy sport. NW może być idealnym uzupełnieniem innych uprawianych przez Ciebie aktywności,

• jest wskazany po zabiegach ortopedycznych dolnych partii ciała (kolana, biodra, kostki). Nordic Walking jest absolutnie idealną formą rehabilitacji ruchowej.  Ruch ma moc naprawczą. Ruch leczy. A marsz z kijkami jest tu największym sojusznikiem w drodze do zdrowia,

• jeśli trzeba może być solidnym wysiłkiem. Przy prawidłowej technice marszu w zamian otrzymujemy zaangażowanie około 90% mięśni naszego ciała (tylko podczas pływania może osiągnąć taki efekt). Technika NW pozwala nam na odciążenie dolnych partii ciała o blisko 25%. Mimo, że Nordic Walking wydaje się łatwym spacerem z kijami, to ważne jest na początku opanowanie prawidłowej techniki chodzenia.

Najlepsza impreza masowa związana z tym sportem?

To oczywiście Tarnobrzeski Biathlon Nordic Walking, który wymyśliłem i organizowałem z grupą znajomych zrzeszonych w Stowarzyszeniu Nordic Active (którego jestem prezesem). Odbyły się dwie edycje tej imprezy, w których za każdym razem uczestniczyło blisko 100 zawodników i zawodniczek z całego kraju. Musieliśmy ograniczyć liczbę uczestników, ze względu na trudności logistyczne. Już sam ten fakt świadczy o dużej popularności NW.

5 powodów, dla których warto zacząć przygodę z Nordic Walking?

• to aktywność dla każdego, niezależnie od poziomu wytrenowania, której efekty są szybko zauważalne,

• to marsz, dosłownie, po zdrowie. Pozwoli na poprawę ogólnej kondycji i wzmocnienie wydolność organizmu. Regularnie uprawiany odmłodzi i przedłuży życie,

• to pierwszy krok do aktywności fizycznej dla osób po kontuzjach oraz ze znaczącą nadwagą,

• to wspaniały sposób na spędzenie wolnego czasu na świeżym powietrzu blisko natury. A jak powszechnie wiadomo kontakt z naturą to największy sprzymierzeniec w walce ze stresem,

• daje możliwość poznania wielu przyjaznych osób, w tym nie rzadko przyjaciół na dobre i na złe. To świetny i prosty sposób na integrację i przynależność do grupy społecznej – zawsze uśmiechniętej.
  

Dziękujemy za rozmowę.

Jacek Janczyk, były piłkarz, pasjonat i instruktor Nordic Walking, prezes Stowarzyszenia Nordic Active, inicjator i organizator Tarnobrzeskego Biathlon Nordic Walking

Postaw pierwszy krok

Isnieje naprawdę bardzo dużo powodów, dla których warto rozpocząć przygodę z Nordic Walking. Nie ma co czekać i trwać w bezczynności. Warto pamiętać jednak o tym, aby pierwsze kroki stawiać pod okiem doświadczonego Instruktora, który nie tylko przekaże wiedzę i nauczy techniki, ale także da sporą dawkę motywacji na kolejne marsze po zdrowie i lepsze samopoczucie.

Stocznia Gdańska to polski kandydat do wpisania na prestiżową listę światowego dziedzictwa UNESCO.
Miejsce to zasługuje na ochronę i upamiętnienie ze względów na swoją wyjątkowość. Jest zarówno kolebką Solidarności jak i miejscem unikalnego dziedzictwa przemysłowego. Trzeba pamiętać, że był to jeden z największych zakładów przemysłowych czasu PRL, ale też doskonały przykład innowacyjnej myśli technologicznej. Tutaj zespół pod kierownictwem inż. Jerzego Doerffera opracował, np. nowatorskie rozwiązanie procesu konstrukcyjnego, polegające na montażu całego kadłuba w obrotowym łożu, co umożliwiło wykonywanie spawania dna i burt kadłuba w pozycji poziomej. Powstał tam także SS Sołdek – masowiec o napędzie parowym, który stał się prototypem dla małych masowców typu B30. To tylko kilka osiągnięć z długiej, imponującej listy.
Warto pamiętać, że poza ważną rolą produkcyjną, gdański kompleks odgrywał też ogromnie istotną rolę społeczną. Stocznia Gdańska była miastem w mieście – w szczytowym momencie zatrudniała 17 tys. osób, które przyjeżdżały z całego kraju w poszukiwaniu pewnej pensji i zajęcia. Pracownicy często chcieli dorobić do podstawowego wynagrodzenia, dlatego każdego dnia spędzali tam nawet 12 godzin. To powodowało, że na terenie zakładu powstawały liczne obiekty socjalne, m.in. żłobek i przedszkole, które zapewniały opiekę dzieciom zatrudnionych w stoczni, szpital, przychodnia, ale też punkty usługowe, np. krawiec czy pralnia. Bardzo rozbudowana była także baza gastronomiczna.

Pracownicy korzystali z nieistniającej dziś stołówki centralnej, która znajdowała się przy Bramie nr 2, były też mobilne pojazdy, gdzie sprzedawano kanapki. Można było również posilić się w licznych barach. Niektóre z nich przetrwały zresztą do dziś jak chociażby „I smaczniej, i taniej”, gdzie można zjeść w dawnym stylu, np. flaki czy grochówkę i raczyć się atmosferą miejsca: zachował się tam wystrój z lat 70. i 80. – mówi Tomasz Błyskosz, kierownik oddziału terenowego Narodowego Instytutu Dziedzictwa w Gdańsku

Przerwy obiadowe były też świetnym pretekstem do spotkań i pogaduszek, a przede wszystkim do chwili odpoczynku. Należy pamiętać, że praca w stoczni była niezwykle wykańczająca, często wiązała się z ekstremalną temperaturą i szkodliwymi pyłami. Dlatego momenty, gdy można było się od niej oderwać, były wyjątkowo potrzebne, zwłaszcza gdy dniówka trwała kilkanaście godzin.

Zabawa w rytm hitów Paula Anki i Piotra Szczepanika

Stoczniowcy spędzali razem czas także po pracy na wspólnych zajęciach i rozrywkach. Wybierali się na pikniki, grzybobrania, wspólne rajdy piesze i rowerowe. Zarządcy kompleksu dbali także o rozrywkę kulturalną, której jednym z centralnych punktów od 1956 roku były wydarzenia odbywające się w hali widowiskowej. Jeśli ktoś myśli, że występowały tam wyłącznie zespoły zakładowe, jest w grubym błędzie. Widzowie mogli tam podziwiać największe gwiazdy polskiej estrady, m.in. Annę German, Sławę Przybylską, Piotra Szczepanika. Pojawiali się tam również artyści światowego formatu. W 1959 roku była to słynna francuska piosenkarka i aktorka, a jednocześnie agentka wywiadu Josephine Baker, w 1963 roku Paul Anka – wykonawca słynnego hitu „Diana”, a w 1966 roku legendarna Marlene Dietrich, która zasłynęła rolą w „Błękitnym aniele” oraz protestami przeciwko III Rzeszy. Historię hali zakończył tragiczny pożar w 1994 roku, który wybuchł podczas koncertu znanej trójmiejskiej grupy „Golden Life”. Bilans pożaru to zabici i kilkaset rannych. Aby upamiętnić to wydarzenie zespół nagrał utwór, pt. „Życie choć piękne tak kruche jest”, a w miejscu głównego wejścia do obiektu pojawiła się tablica pamiątkowa ze słowami piosenki.

Na odreagowanie stresu? Najlepsze kwiatki lub karate!

Na co dzień stoczniowcy mogli korzystać też z oferty bibliotek, świetlic, domów kultury, teatrów czy muzeów. Filmy słuszne światopoglądowo wyświetlało od 1959 roku kino Panorama, które jednak zostało zamknięte po wypadku z udziałem jednego z widzów. Najważniejsze wiadomości przekazywały pracownikom wewnętrzna gazeta i radiowęzeł.
W zakładzie prężnie rozwijało się również życie sportowe. Działała, m.in. drużyna piłkarska, sekcja bokserska, karate, zapaśnicza, tenisa stołowego, żeglarska i piłki ręcznej. W budynku 93b mieściła się hala sportowa, w której ćwiczyły też kluby miejskie, niemające własnego miejsca do trenowania.

Pracownicy starali się jakoś oswoić industrialną przestrzeń, w której spędzali większość swojej doby także pod względem estetycznym. Tak aby nie kojarzyła im się wyłącznie z produkcją i godzinami spędzanymi na pracy. – Charakterystycznym przykładem tego zaprzyjaźniania się z otoczeniem były ogródki zakładowe. Najczęściej kobiety sadziły tam kwiaty, w efekcie ich działań po halach pięły się też bluszcze. Wyglądało to niezwykle ciekawie, kiedy elementy statków jadące po szynach w stoczniowej scenerii mijały po drodze kolorowe klomby i pełne zieleni mury. – Tomasz Błyskosz, kierownik oddziału terenowego Narodowego Instytutu Dziedzictwa w Gdańsku

Walka o godną pracę ważniejsza niż rozrywka

Wszystkie te udogodnienia, którymi chwaliła się komunistyczna władza, nie rekompensowały jednak codziennych trudów. Początkowo pewna praca z czasem była coraz cięższa i gorzej opłacana, a wiele rodzin z trudem wiązało koniec z końcem. Stoczniowcy zamiast wokół rozrywek, zaczęli integrować się wokół walki o poprawę swoich warunków bytowych i walki o wolność. 14 grudnia 1970 roku na wieść o podwyżkach cen mięsa i innych artykułów spożywczych rozpoczęli strajk, który podejmowały inne zakłady, aż w końcu został krwawo stłumiony przez rządzących. Kolejny protest wybuchł w lipcu 1980 roku po zwolnieniu Anny Walentynowicz, która głośno domagała się poprawy warunków pracy. Wystąpienie stoczniowców zmieniło się w ogólnopolską walkę z reżimem, która w efekcie doprowadziła do trwałych przemian ustrojowych i obalenia komunizmu w Polsce.

Wiek to tylko liczba,  przekonuje Łukasz Jemioł. I trudno z tym się nie zgodzić. W pokazie udział wzięły wyjątkowe, wiecznie piękne modelki, m.in. Urszula Dudziak, Lidia Popiel. W roli modelek, po raz kolejny udowodniły , że wiek nie jest żadną granicą w życiu kobiety, zwłaszcza do bycia piękną i inspirującą w oczach innych. Warto zatem zapamiętać hasło z pokazu i pielęgnować w sobie swobodę w wyrażaniu siebie poprzez chociażby ubrania, ponadczasowe, wygodne i stylowe.