Szyszynka, choć mała i często pomijana, odgrywa niezwykle istotną rolę w naszym organizmie, wpływając nie tylko na fizyczne zdrowie, ale również na nasze samopoczucie i duchowość. Ta mała gruczołowa struktura znajdująca się w mózgu, położona w środkowej części mózgu, wydziela hormony, które regulują nasze samopoczucie, sen i rytm dobowy – melatoninę i serotoninę. Odpowiada za regenerację organizmu, dobry nastrój i poczucie szczęścia. Jednak to nie wszystko, co szyszynka dla nas robi.

Regulacja cyklu dobowego

Szyszynka jest kluczowym gruczołem wpływającym na nasz rytm dobowy i sen. Poprzez produkcję melatoniny, hormonu regulującego sen i czułość na zmiany oświetlenia, szyszynka pomaga nam utrzymać zdrowy rytm dobowy, co ma istotne znaczenie dla naszego ogólnego samopoczucia i funkcjonowania.

Poziomy świadomości

Badania sugerują, że szyszynka może mieć wpływ także na poziom naszej świadomości i uważności w życiu codziennym. Wpływa na nasze zdolności percepcyjne oraz umiejętność koncentracji, co może prowadzić do zwiększonej świadomości otaczającego nas świata i głębszego zrozumienia duchowych aspektów życia.

Praktyki duchowe

Szyszynka bierze udział w prawidłowym przebiegu praktyk medytacyjnych, ma silny związek z doświadczeniami duchowymi i pozwala otworzyć tak zwane „trzecie oko”. Szyszynka zdaniem wielu badaczy jest zaangażowana w regulację stanów świadomości związanych z doświadczeniami mistycznymi i duchowymi.

Redukcja stresu i radzenie sobie z emocjami

Szyszynka nie tylko produkuje serotonionię i melatoninę, ale ma także zdolność do regulacji poziomu kortyzolu – hormonu stresu. Poprzez kontrolowanie tego hormonu, pomaga nam radzić sobie ze stresem i zmianami emocjonalnymi, co przekłada się na lepsze ogólne samopoczucie, większą harmonię i poczucie dobrostanu.

Motywacja do działania

Szyszynka wpływa na nasz poziom motywacji. Motywacji do zadań dużych i tych małych codziennych jak zrobienie porządku, pójście na ćwiczenia, czy ugotowanie zdrowego obiadu. To czy nam się chce robić rzeczy małe i wielkie – zależy właśnie od kondycji szyszynki. Jeśli prokrastynacja jest elementem twojego dnia, warto przyjrzeć się szyszynce. Być może wcale nie jesteś leniwy i nie lubisz swojej pracy, tylko brak ci motywacji, za czym może stać niewinna szyszynka.

Możesz wspierać pracę szyszynki jedząc zdrowo, unikając toksyn i żywności przetworzonej. Każdy gruczoł w naszym ciele jest czuły na sztuczne barwniki, konserwanty i substancje chemiczne. Nadmierne spożycie cukru również zaburza funkcjonowanie szyszynki, która lubi prawidłowy poziom cukru i insuliny we krwi. Pewne produkty spożywcze wspomagają pracę szyszynki, należą do nich m.in. orzechy, nasiona dyni, banany, a także produkty bogate w tryptofan, takie jak kurczak, indyk, jaja czy ryby. Także w tym przypadku pożądane są tłuszcze omega-3, które znajdują się w rybach morskich, orzechach włoskich, nasionach lnianych i chia. Wreszcie, warto pamiętać o piciu wody bo nawodnienie jest kluczowe dla prawidłowego funkcjonowania wszystkich narządów, w tym szyszynki.  

W związku z powyższymi faktami, ważne jest, abyśmy zwracali uwagę na zdrowie i funkcjonowanie naszej szyszynki. Regularna praktyka technik relaksacyjnych, medytacyjnych oraz zdrowy styl życia, w tym odpowiednia ilość snu i aktywność fizyczna, mogą pomóc w utrzymaniu zdrowej funkcji szyszynki. Dbanie o ten mały, ale istotny narząd mózgu może przynieść liczne korzyści dla naszego samopoczucia, zdrowia psychicznego oraz rozwoju duchowego.

Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej, polecamy książkę dr Ulricha Warnke pt. Jak otworzyć trzecie oko, poświęconą roli szyszynki w organizmie oraz jej wpływie na życie emocjonalne i duchowe człowieka.

Motywacja to wewnętrzna lub zewnętrzna siła lub bodziec, która pobudza, kieruje lub utrzymuje działanie lub zachowanie w określonym celu lub w jakimś kierunku. Jest to coś, co sprawia, że ludzie podejmują wysiłek, angażują się i dążą do osiągnięcia określonych celów lub satysfakcji z wykonywanej czynności.

Motywacja może mieć różne źródła, stąd rozróżniamy jej kilka rodzajów:

• Wewnętrzna motywacja: Wynika z wewnętrznych przekonań, wartości, aspiracji i zainteresowań jednostki. To, co ją napędza, pochodzi z wnętrza osoby, niezależnie od zewnętrznych bodźców.
• Zewnętrzna motywacja: Pojawia się, gdy czynniki zewnętrzne, takie jak nagrody, kary, uznanie lub presja społeczna, wpływają na zachowanie jednostki. Osoba działa, aby zdobyć nagrodę lub uniknąć kary.
• Motywacja osiągnięć: Wiąże się z dążeniem do osiągnięcia określonych celów lub wyników, a satysfakcja płynie z samoświadomości, że udało się coś zrealizować.
• Motywacja wewnętrzna do rozwoju: To chęć rozwoju osobistego, zdobywania nowych umiejętności i rozwijania wiedzy.
• Motywacja społeczna: Wynika z chęci spełnienia oczekiwań i norm społecznych oraz związana jest z akceptacją społeczeństwa.
• Motywacja doświadczania przyjemności: Wiąże się z dążeniem do doświadczania przyjemności i unikania nieprzyjemności.

Motywacja – pielęgnuj ją

Świadomość tego, jak ważna jest motywacja w osiągnięciu celu, pomaga ją utrzymać i doprowadzić nas po odbiór finalnej nagrody. To może być schudnięcie, nauka języka, zrobienie fizycznej formy, przygotowanie do maratonu, czy zdanie egzaminu.

Oto kilka skutecznych sposobów na motywację:

• Określ konkretne cele: Zdefiniuj jasne, konkretnie określone cele, które chcesz osiągnąć. Cele powinny być mierzalne, osiągalne, realistyczne i zdefiniowane w czasie (tzw. SMART).
• Rozbij cele na mniejsze etapy: Podziel duże cele na mniejsze, łatwiejsze do osiągnięcia kroki. To pozwoli Ci mieć jasny plan działania i śledzić postępy. Pamiętaj: słonia nie da się zjeść na raz w całości, ale można zjeść go małymi kawałeczkami.
• Twórz listy zadań: Zapisuj codzienne zadania i obowiązki. Odhaczanie wykonanych zadań może być bardzo motywujące.
• Poszukuj inspiracji: Szukaj źródeł inspiracji, które pomogą Ci utrzymać wysoki poziom motywacji. To mogą być książki, artykuły, filmy, czy rozmowy z inspirującymi ludźmi.
• Wizualizuj sukces: Wyobraź sobie, jak osiąganie celu wpłynie na Twoje życie. To niezwykle pomaga w utrzymaniu motywacji, nawet w trudnych momentach. Zobacz w wyobraźni siebie tam, gdzie chcesz być. Zobacz to już teraz i utrzymaj ten obrazek jak najdłużej przed oczami.
• Stwórz harmonogram: Ustal plan dnia z uwzględnieniem czasu na pracę, odpoczynek i rozrywkę. Utrzymasz równowagę i zminiejszych ryzyko kryzysu. Możesz w ten sposób planować np. treningi, wyznaczając z góry dni tygodnia, w których będziesz wstawać wcześniej, by pobiegać, czy zrobić ćwiczenia.
• Bądź elastyczny: Bądź gotowy na dostosowanie planu w razie potrzeby. Czasem mogą pojawić się nieprzewidziane okoliczności, które wymagają zmiany strategii. Jeśli stracisz dzień, nie poddawaj się, to normalne. Jutro kontynuujesz założony plan bez względu na to, co dziś poszło nie tak.
• Znajdź źródła wewnętrznej motywacji: Zrozumienie, dlaczego dany cel jest dla Ciebie ważny, może być silną motywacją. Skoncentruj się na osobistych korzyściach i wartościach związanych z osiągnięciem celu. w chwili kryzysu np. podczas diety, pamiętaj o tym, co zyskujesz nie zjadając czekoladowego ciasta po 20.00, a nie co tracisz.
• Bądź systematyczny: Regularność w wykonywaniu działań jest kluczowa. Nawyk staje się silniejszy, im częściej go praktykujesz.
• Pamiętaj o nagrodach: Dziel duże cele na mniejsze części i nagradzaj siebie za osiągnięcia. To może być coś drobnego, co sprawi Ci radość.
• Zadbaj o własne zdrowie i dobre samopoczucie: Odpowiednia dieta, sen i regularna aktywność fizyczna mają wpływ na Twoją energię i poziom motywacji.
• Unikaj negatywnych wpływów: Otaczaj się pozytywnymi, wspierającymi ludźmi i unikaj sytuacji, które mogą obniżyć Twoją motywację. Nie słuchaj złych doradców, jeśli w ciebie nie wierzą, to może to dobry moment, by udowodnić im że się mylą. Skup się na sobie, zaufaj sobie, że możesz swój plan doprowadzić do końca. Jesteś swoim największym sprzymierzeńcem. Pamiętaj o tym.
• Zachowuj optymizm: Patrz na trudności jako na wyzwania do pokonania, a nie na przeszkody. Pozytywne podejście może pomóc utrzymać wysoką motywację.

Pamiętaj, że motywacja może wahać się z czasem, więc ważne jest, aby być cierpliwym i dobrym dla siebie. Możesz naprawdę wiele. Bardzo dużo zależy tylko od ciebie.

Kiedy przychodzi nam zmierzyć się ze stratą bliskiej osoby jesteśmy w stanie smutku i żałoby. Smutek jest długotrwały, ale z czasem mija. Czasami jednak śmierć bliskiej osoby przemienia się w silny kryzys psychiczny lub staje się traumą.

Objawy psychiczne i fizyczne

Proces żałoby jest rozłożony w czasie. Jest szok, niezgoda i bunt, silny ból i cierpienie, następnie niedowierzanie, czy to wszystko stało się naprawdę. Tym silnym emocjom tym towarzyszą objawy fizyczne: silny smutek i płacz, apatia, brak apetytu, uczucie ścisku w klatce piersiowej, duszności, lęki, problemy ze spaniem, wybudzanie się w nocy, całkowity brak zainteresowania tym, co dzieje się wokół nas.

To wszystko jest typowe dla procesu żałoby. Tak wygląda cierpienie po stracie przyjaciela, rodzica, dziecka, czy innej ważnej dla nas osoby. Czy można sobie w tym jakoś pomóc? Czy będąc w tej sytuacji mogę zrobić coś dla siebie? Oto kilka porad, które mogą pomóc w tym trudnym czasie:

Pozwól sobie na smutek

To normalne, że po utracie bliskiej osoby odczuwasz smutek, żal i ból. Pozwól sobie na przeżywanie tych uczuć i nie oceniaj swoich reakcji. Nie wypieraj bolesnego zdarzenia, a w zamian staraj się być uważnym. Przeżyj dzień pogrzebu w głębokiej  świadomości tego co się dzieje. Poczuj swój ból i zaakceptuj go. Jest ciężko, ale te najtrudniejsze dni trzeba przeżyć i trzeba przez to przejść. Nie ma innej drogi. Pamiętaj, że wszystko co dobre i co złe – mija. Te bolesne dni też miną.

Szukaj wsparcia

Rozmawiaj z rodziną, przyjaciółmi lub profesjonalistami, którzy mogą Cię zrozumieć i wesprzeć. Nie bój się poprosić o pomoc lub wsparcie emocjonalne. Ale pamiętaj jednocześnie, że tego bólu nikt za nas nie przeżyje, ani z nas nie zdejmie. Nie jest to możliwe. Ten ból dźwigamy sami, aż do dnia, w którym ustąpi.  Obecność wokół nas osób, które są empatyczne i po prostu trwają obok nas bardzo pomaga szybciej wyjść z głębokiej żałoby.

Zachowuj zdrowy tryb życia

Choć to zabrzmi egoistycznie, to tylko na pozór. Dbaj o siebie, a przynajmniej staraj się zaopiekować swoim ciałem i emocjami. Jedź zdrowo, wspomóż sen ziołowymi naparami lub tabletkami z melatoniną. Choć to może być bardzo trudne to przełam się i  ruszaj się. Próbuj wychodzić do ludzi, ale nie na siłę. Wyczekaj momentu, kiedy poczujesz napływ sił, że to już teraz. Cokolwiek się stało,  jeśli czujesz się sam, pamiętaj że świat czeka na ciebie i potrzebuje w nim twojej obecności.  Spróbuj uprawiać regularną aktywność fizyczną, która jak nic innego pomaga powrócić do równowagi emocjonalnej. Wyjdź na długi spacer. Jeśli możesz – pobiegaj rano, lub weź rower. Tańcz, jeśli masz taką sposobność. Taniec w żałobie leczy duszę.

Znajdź sposób na wyrażenie emocji

To może być pisanie w dzienniku, malowanie, muzykowanie czy inna forma wyrazu jak wyżej wspomniany taniec. Bądź twórczy w intencji zmarłej osoby, lub by dać ujście swoim bolesnym emocjom. Szukaj sposobów, które Cię uspokajają i pozwalają na wyrażenie swoich uczuć.

Samopoczucie psychiczne

Staraj się znaleźć techniki relaksacyjne, takie jak medytacja, głębokie oddychanie czy joga, które mogą pomóc Ci w osiągnięciu spokoju wewnętrznego. Oddech to życie. Oddychaj miarowo i obserwuj jak unosi się raz twoja przepona, a raz klatka piersiowa. W raz z oddechem pozbywamy się starych emocji, dajemy miejsce na pojawienie się nowych  – radośniejszych.

Akceptacja

Akceptacja utraty może być długotrwałym procesem. Nie spiesz się z tym i daj sobie czas na przyswajanie nowej rzeczywistości. Nauka życia po stracie bliskiej osoby to jak ponowna nauka chodzenia. Krok po kroku trzeba wydreptać ponownie ścieżki, przemierzane do tej pory z ukochaną osobą. To bolesne bo teraz musisz je przejść sam. To może być droga do sklepu, na działkę… Jeśli już to zrobisz, poczujesz ulgę i zaakceptujesz to. Poczujesz się silniejszy. Potem będzie już tylko lepiej i lepiej.

Wsparcie grupy

Profesjonalna terapia lub udział w grupie wsparcia dla osób przeżywających żałobę może być bardzo pomocna.  Czasem wystarczą już rozmowy ze sąsiadem, który również stracił bliską osobę.

Upamiętnij bliską osobę

Stwórz coś, co będzie pamiątką po utraconej osobie – to może być album, ogród pamięci, czy inny symboliczny gest.  Usuwając rzeczy po zmarłym, zatrzymaj te kilka, z którymi nie potrafisz się rozstać. Niech zostaną z tobą ustawione bądź schowane w odpowiednim miejscu i niech ogrzewają Twoje serce.

Pocieszenie w wierze lub duchowości

Dla wielu osób ważne jest znalezienie oparcia w wierze lub duchowości w tych trudnych momentach. Jednym słowem zadbaj o duszę, tak jak robiłeś to do tej pory. Zajrzyj do kościoła,  nawet jeśli jesteś ateistą. Spokój i cisza tam panująca są kojące. Jeśli wierzysz w Boga, rozmawiaj z nim podczas spaceru na polnej łące, dostrzegaj go w przyrodzie. W żałobie w wyniku przeżytego silnego bólu nasze umysły są wyostrzone. Możemy poczuć obecność bliskiej osoby w ptaku, drzewie lub podmuchu wiatru.  Jest wiele osób, które to potwierdzą.

Pamiętaj, że każdy proces żałoby jest indywidualny i nie ma jednej „poprawnej” drogi do radzenia sobie ze śmiercią w rodzinie. Ważne jest, aby słuchać siebie i szukać wsparcia, kiedy tego potrzebujesz. Jeśli czujesz, że mimo wszystko jest to dla Ciebie bardzo trudne, nie krępuj się skorzystać z pomocy specjalisty – psychologa lub psychiatry.

Jedno jest pewne: wszystko mija. Zaufaj czasowi. Żałoba i ból po stracie mijają. Zamieniają się w pamięć o bliskiej osobie i wdzięczność, że była obecna w naszym życiu.

Sztuka a poprawa zdrowia psychicznego i samopoczucia

Arteterapia czyli terapia sztuką łączy techniki psychoterapeutyczne z procesem twórczym w celu poprawy zdrowia psychicznego i samopoczucia. Pozwala zaangażować się i ćwiczyć uważność. Pod okiem zaufanego terapeuty umożliwia namierzenie psychologicznych i emocjonalnych potrzeb oraz zrozumienie własnych emocji i ich przyczyn. Wszystko to dzięki wykorzystaniu technik kreatywnych: rysunku, malowania, kolorowania, rzeźby, a także ruchu, muzyki i tańca. Udział w terapii nie wymaga zdolności artystycznych, czy doświadczeń ze sztuką wysoką, ponieważ najważniejsza jest diagnoza stanu emocjonalnego i znalezienie rozwiązania danego problemu. Arteterapia to sesja terapeutyczna umożliwiająca rozwój osobisty, a nie zajęcia artystyczne. Terapią poprzez sztukę zajmują się wykwalifikowane osoby, najczęściej także o artystycznym wykształceniu.

W ostatnim czasie drastycznie wzrosło zapotrzebowanie na terapie indywidualną i grupową. Nasze kursy wybierają specjaliści w celu dokształcenia się o nowe techniki pracy z dziećmi, młodzieżą, osobami starszymi, a także osoby kształcące się w coachingu i wsparciu dla pracowników w firmach. Do tej pory rozpoczynaliśmy kursy na poziomie 80 % obłożenia. W tym roku sprzedaliśmy prawie wszystkie miejsca jeszcze przed rozpoczęciem pierwszego z cyklu szkoleń. Dzisiaj, miesiąc po rozpoczęciu, mamy już wszystkie miejsca sprzedane. Brak wolnych miejsc przy nadal wysokim zainteresowaniu szkoleniami spowodował, że zdecydowaliśmy się na otworzenie dodatkowych grup. Taka sytuacja miała miejsce już w zeszłym roku, ale nie aż w takim natężeniu. Pokazuje to, jak bardzo w ostatnim czasie wzrosło zapotrzebowanie na ten rodzaj terapii, która sprawdza się nie tylko w pracy z osobami chorującymi fizycznie i psychicznie, z dziećmi i dorosłymi, ale także z osobami znajdujących się w silnym stresie,  doświadczającymi kryzysu lub będącymi w procesie zmiany. Spektrum oddziaływania arteterapii jest bardzo szerokie. Tak duże zainteresowanie jednoznacznie świadczy o rosnącej popularności arteterapii w Polsce.  – mówi Anna Sikorska, arteterapeutka, szkoleniowiec, autorka rozwojowego programu dla dorosłych “Na nowo” opartego o techniki arteterapii oraz organizatorka szkoleń Akademii Arteterapii i założycielka SensArte – Centrum Arteterapii w Warszawie.

Zdrowie psychiczne Polaków

Wydawałoby się, że w miarę spokojnym świecie bez wojen, w pełnym dostatku oraz przepychu technologii, ułatwiającej życie, człowiek powinien czuć się coraz lepiej i bezpieczniej. Stało się zupełnie odwrotnie. Zdrowie psychiczne Polaków pogarsza się z roku na rok. Na zdiagnozowaną depresję w naszym kraju cierpi już ok. 1,5 mln osób, a połowa wszystkich Polaków doświadczyła trwałego obniżenia nastroju[1]. Pandemia koronawirusa drastycznie nasiliła ten problem. Prawie 40 proc. dorosłych Polaków uważa, że w pandemii pogorszyło się ich zdrowie psychiczne[2]. Niestety niewiele wskazuje, aby sytuacja ta szybko uległa poprawie.

Dlaczego Polacy potrzebują warsztatów terapeutycznych? 

Polacy coraz częściej odczuwają strach, niepokój, czy smutek. Jeszcze do niedawna, jako społeczeństwo lękaliśmy się podświadomie dwóch problemów tj. zachorowania na chorobę nowotworową oraz wybuchu III wojny światowej. Dziś lista lęków społecznych wydłużyła się o lęk przed tym zachorowaniem na covid-19, strach o najbliższych oraz lęk przed utratą pracy w wyniku kryzysu gospodarczego. Zmagamy się ze skutkami utraty fizycznej aktywności i pogorszonym zdrowiem fizycznym. Nieustannie towarzyszą nam negatywne emocje: bezsilność, strach, przerażenie, których często nie jesteśmy w ogóle świadomi.

Żyjemy w świecie mediów, który bombarduje nas nadmiarem informacji z każdej strony i wciąga nieustanie tam, gdzie wcale nie chcemy być. W sposób nieuświadomiony zarażamy się strachem i lękiem, bo nie zajmujemy się już sobą, swoim życiem, a wszystkim, co jest naokoło nas. W chaosie spraw codziennych nie rozpoznajemy własnych emocji i uczuć. Oddalamy się nie tylko od ludzi, ale także od samych siebie. Dlatego uważam, że każda terapia pomagająca skupić się na tym, co dla nas ważne, mająca na celu poprawę jakości naszego życia, jest potrzebna dziś niemal każdemu. Praca ze sztuką jest taką formą oddziaływania, która nie tylko może pozwolić przybliżyć się nam do naszych emocji i myśli, ale też dać przestrzeń na odreagowanie i odnalezienie drzemiącego w nas potencjału – dodaje Anna Sikorska.

Liczne badania naukowe potwierdzają, że w procesie arteterapii obserwuje się zmniejszanie lęku, depresji i stresu psychicznego w różnych populacjach osób. Zmiany jakie zachodzą u uczestników terapii związane z poprawą funkcji odpornościowych, jakości życia i skuteczności radzenia sobie ze stresem. Już sam kontakt ze sztuką poprawia nastrój drastycznie zmniejszając poziom kortyzolu we krwi (hormonu stresu, którego nadmiar prowadzi do wielu chorób, powikłań sercowo-naczyniowych, zaburzenia odporności, depresji, chronicznego zmęczenia)[3].

Sztuka wywiera wpływ i wspiera rozwój człowieka, dlatego zaczyna zajmować ważne miejsce w umysłach psychologów, trenerów biznesu, prelegentów, mentorów i coachów.

Więcej czytaj na Anna Sikorska – Arteterapia, Rozwój, Wsparcie | Zapraszam na konsultacje z zakresu Arte- i Psychoterapii.

[1] raport Instytutu LB Medical

[2] badanie UCE RESEARCH i SYNO Poland dla platformy ePsycholodzy.pl

[3] (PDF) Interakcja między kulturą, zdrowiem i dobrostanem psychicznym: dane z włoskiego projektu kultura i dobrostan | Paolo Massimo Buscema, Enzo Grossi, Massimo Buscema oraz Pier Luigi Sacco – Academia.edu

• 33 proc. badanych przyznaje, że największym wrogiem dobrego snu są codzienne zmartwienia i stres
• 74 proc. używa telefonów komórkowych w łóżku
• 60 proc. chciałoby poznać nowe informacje lub strategie, które mogłyby poprawić jakość ich snu

Celem piątej już edycji międzynarodowego badania ankietowego firmy Philips, przeprowadzonego wśród 13 tys. dorosłych w 13. krajach na całym świecie było zrozumienie podejścia ludzi do snu oraz zachowań z nim związanych.

Wnioski, jakie płyną z raportu jasno pokazują, że ponad połowa ankietowanych nie jest usatysfakcjonowana jakością swojego snu, a wśród czynników, które są największym dystraktorem, znalazły się: stres oraz ciągłe korzystanie z telefonów komórkowych.

Stres i zmartwienia głównymi wrogami dobrego snu

Tylko 49 proc. ankietowanych jest zadowolonych z jakości swojego snu, a 33 proc. uważa, że zmartwienia i stres to czynniki, które mają największy – negatywny – wpływ na sen. Niestety, w porównaniu do poprzedniej edycji badania, pomimo znaczącej świadomości problemu, mniej osób podejmuje działania, by poprawić jakość swojego snu – ludzie rzadziej korzystają z dostępnych technik i strategii poprawiających jego jakość. Na przykład czytanie przed snem w 2019 roku deklarowało 39 proc. badanych, a w tym roku zaledwie 28 proc. 

To niepokojące, że coraz mniej osób próbuje poprawić jakość swojego snu. To przecież niezwykle wartościowy odpoczynek, niezbędny dla  organizmu. Jego niedobór wpływa zarówno na zdrowie psychiczne, jak i fizyczne. Naszym obowiązkiem jest edukacja w zakresie dostępnych metod poprawy jakości snu oraz działań, które  należy podjąć, aby osiągnąć pożądane, pozytywne rezultaty w tym obszarze. – powiedział dr Mark Aloia, ekspert ds. snu w firmie Philips. – W nowej dekadzie XXI wieku Philips m.in. skupia się właśnie na tworzeniu technologii wspierającej każdy element ekosystemu snu, poprawy jego jakości, a co za tym idzie odczuwania większej radości z życia. – dodał dr Aloia.

Społeczne i technologiczne podłoże problemów ze snem

Czynniki wpływające negatywnie na jakość snu mają podłoże zarówno społeczne, jak i technologiczne. Wbrew zaleceniom ekspertów, aż 39 proc. osób używa telefonu przed zaśnięciem lub od razu po obudzeniu, co przekłada się na niewystarczającą regenerację organizmu podczas snu. Z kolei aż 36 proc. ankietowanych, będących obecnie w związku, przyznaje, że aby lepiej się wyspać, czasami decyduje się spać osobno. Ponadto 30 proc. potwierdza, że problemy ze snem wpływają negatywnie na ich relację z bliską osobą.

Dane z tegorocznego raportu pokazują także, że w porównaniu do poprzedniej edycji badania, mniej osób zmaga się z bezsennością, chrapie lub ma problem z adaptacją do pracy na nocną zmianę i chronicznym bólem głowy. Jednak niemal tyle samo ankietowanych co w zeszłym roku, cierpi na zespół bezdechu sennego. Spośród tych, którzy zmagają się z tym problemem, 51 proc. przyznaje, że ma on wpływ na ich związek. Pomimo istnienia wielu sposobów leczenia bezdechu, aż 48 proc. osób uważa, że nie jest w stanie w żaden sposób walczyć ze swoim schorzeniem.

Chcemy wiedzieć, jak radzić sobie z problemami ze snem

Pomimo spadkowej tendencji do podejmowania codziennych działań, mających na celu poprawę jakości snu, ankietowani przyznają, że chętnie szukają fachowej pomocy. 60 proc. osób deklaruje zainteresowanie informacjami oraz metodami walki z problemami związanymi ze snem, a 65 proc. skonsultowało lub chętnie skonsultuje swoje problemy z lekarzem pierwszego kontaktu. Respondenci przyznają także, że oprócz wspomnianego wcześniej czytania (28 proc.) równie chętnie stosują oglądanie telewizji (33 proc.) jako metodę walki z zaburzeniami snu. Ponadto aż 87 proc. badanych jest przekonanych o pozytywnym działaniu dobrego jakościowo snu na ich zdrowie psychiczne oraz fizyczne.

Nawet 50–60 proc. populacji ma jakiś problem związany ze snem. Przede wszystkim nie wysypiamy się wystarczająco, śpiąc poniżej 7 godzin na dobę. Obserwujemy także bardziej złożone problemy, takie jak bezsenność, insomnie, parasomnie i bezdech senny – Michał Grzybowski, dyrektor Działu Zaburzeń Snu i Oddychania w krajach Europy Środkowo-Wschodniej w Philips. – Warto zadbać o poprawę jakości swojego snu. Ma on znaczący wpływ na nasze zdrowie, samopoczucie i ogólne funkcjonowanie. Zbyt mała ilość lub niska jakość snu mogą prowadzić do zaburzeń funkcji poznawczych, koncentracji, a następnie do problemów zdrowotnych – zawałów, nadciśnienia czy cukrzycy.  – dodał Grzybowski.

Co możesz dla siebie zrobić?

• Wyłącz przed snem urządzenia elektryczne, bądź off-line. Telefon zostaw w drugim pomieszczeniu.
• Weź książkę do ręki. Nawet ta najciekawsza w końcu Cię uśpi.
• Zafunduj sobie wieczorową porą gorącą kąpiel.
• Zaparz herbatę z rumianku z miodem lub zamieszaj kakao z mlekiem. Oba napoje wyciszą Cię i delikatnie wprowadzą na właściwy tor do spokojnego snu.
• Zjedz węglowodanową kolację. Węglowodany jako ostatni posiłek w ciągu dnia najlepiej sprawdzają się nawet w dietach odchudzających. Sprawiają, że lepiej śpimy, niż ma to miejsce po kolacji białkowej.
• Wąchaj lawendowe aromaty.
• Odsuń od siebie wszystkie problemy i sprawy niezałatwione. Rano do nich wrócisz.
• Nigdy nie zasypiaj pokłócony z partnerem. Nie ma mowy o wyspaniu się. Kortyzol we krwi na to nie pozwoli.
• Zainwestuj w bawełnianą „oddychającą” piżamę. Ciało też potrzebuje tlenu.
• Przewietrz sypialnię przed snem i zakręć kaloryfer, jeśli w domu czujesz, że jest za ciepło. Dla snu zawsze lepiej chłodniej, niż cieplej.

Dobranoc

Rozpoczynając przygodę z jogą chcemy, najlepiej szybko, osiągnąć wszystko to, o czym usłyszeliśmy od znajomych lub z mediów, rozpisujących się o zaletach modnej jogi. To mylne pojęcie o jodze można wytłumaczyć zachodnią obsesją formy i chęcią uzyskiwania wymiernych dowodów swoich osiągnięć. Wielu zaawansowanych adeptów jogi zaczynało w podobny sposób. I nic w tym złego. Liczy się, by zacząć. Stanąć na macie i wykorzystać szansę. Z czasem ćwicząc jogę dostajemy więcej, niż zakładaliśmy.

Joga jako praktyka życia

Joga to lustro, w którym przyglądamy się sobie. Lustro, które obnaża nasze słabości i ograniczenia. Zwierciadło, w którym możemy ujrzeć siebie takimi, jakimi jesteśmy naprawdę. Pod jednym warunkiem, że będziemy patrzeć uważnie.

Praktykując jogę na macie w sposób naturalny pogłębiamy z czasem wiedzę o tym, czym jest i czemu służy. Bez podejmowania refleksji nad filozofią jogi narażamy się pozostawanie w serii ćwiczeń akrobatycznych. A przecież nie o akrobatykę nam chodzi, zwłaszcza będąc po 40-tce. Dążenie do wykonania asan jako skomplikowanych figur lub wyrafinowanych ćwiczeń rozciągających, bez zrozumienia celu praktyki, pociągnie za sobą z czasem rozczarowanie, gniew i frustrację. To, czy osiągnęliśmy zręczność gimnastyczną nie będzie miało żadnego znaczenia w kontekście jogi jako praktyki życia.

Zdaniem Donny Farhi, autorki książki Joga – sztuka życia, joga to praktyka empiryczna, która udaje się tylko pod warunkiem najpełniejszego, bezustannego uczestnictwa – w każdej minucie, każdego dnia, przez wszystkie dni roku, od pierwszego do ostatniego oddechu. Joga jest aktywnym badaniem, które stopniowo zmieni nasz punkt widzenia.

Ja, joga i świat

W praktyce jogi nie można wyizolować siebie od świata. Jesteśmy jego częścią. Ćwicząc jogę zmieniasz świat.

Świat od zawsze i zwłaszcza teraz potrzebuje uprzejmości, hojności i mądrości. Każdy z nas nosi te cechy w sobie. Odkrywając lub pielęgnując je w sobie, zmieniamy świat na lepszy. I joga w tym pomaga.

Praktykując jogę praktykujemy sztukę życzliwości w stosunku do siebie, jak i do świata. Praktykujemy sztukę stawania się człowiekiem. Aby zrozumieć ducha jogi nie trzeba być jej badaczem, ani nie trzeba uczyć się sanskrytu. Wystarczy systematycznie zadawać sobie pytanie: kim staje się dzięki praktyce? Czy przyczyniam się do tworzenia świata, w którym chcę żyć?

Kiedy jesteśmy na macie nie ma znaczenia, czy sięgamy palcami rąk do stóp, czy dotykamy stopami tyłu głowy. Liczy się tylko uczciwa praca, która ma dać nam szczęście. Praktyka jogi to praca nad harmonijnym wykonywaniem asan, pełna pokory, bez samozachwytu, bez udawania kogoś innego i poczucia skrępowania. To praca z samym sobą, bez porównywania się do innych lub popisywania się, bez umartwiania się, że nie jesteśmy dość wygimnastykowani.

Należy zrozumieć, że celem naszego rozwoju nie jest sprawność fizyczna, ale przede wszystkim wewnętrzne zrozumienie prawdy o tym, kim jesteśmy. Każdy ruch ma zbliżać nas do zrozumienia naszego prawdziwego ja.

Kiedy to pojmiemy, nie będziemy zadręczać się, że coś nam nie idzie, że nie potrafimy wykonać jakiejś trudnej pozycji. Prosta praktyka fizyczna przesycona znaczeniem tu i teraz da nam więcej, niż ta zaawansowana, do której chcesz dotrzeć, a która jest poza twoim fizjologicznym zasięgiem. Naszym celem powinno być osiągniecie wrażliwości, zestrojenia i umiejętności dostosowania się do wymagań chwili oraz najważniejsze – utrzymanie intencji ducha praktyki.

Co ważne jest w jodze?

Perfekcyjne wykonanie asan nigdy nie było celem praktyki jogi. To, że potrafimy godzinę stać na głowie, nie musi oznaczać wielkiego postępu duchowego. W tej podróży liczy się droga, a nie cel.

Pozycje jogi są tak pomyślane, by wzmocnić ciało, uelastycznić i wzniecić jego czujność. Z czasem asany, także te najprostsze, ale regularnie wykonywane, z prawidłowym oddechem i intencją, precyzyjnie dostrajają nasz system nerwowy, budzą nasze zmysły, które stają się uważne i przenikliwe. W kolejnym kroku, zmiany te przełożą się na jakość medytacji oraz wzrost intuicji, naszego wewnętrznego głosu.

Liczy się tylko tu i teraz

Siła rozprostowanych szeroko ułożonych palców dłoni na macie, doznania płynące z podeszw stóp ustawionych prawidłowo na macie, uczucie lekkości, gdy podnosimy ręce nad głowę i bierzemy wdech…Na tym skupiamy się.

Jesteśmy tu i teraz. Wykonujemy asany, do których nasze ciała, każde w swoim czasie, dostroją się indywidualnie. Medytujemy w ruchu, który jest dla nas dobry, w którym czujemy się mimo trudu – wygodnie. W skupieniu dążymy do poczucia jedności. 

Nasze ciało to nasz dom, w którym doświadczamy siebie. W ciele doświadczamy naszej świadomości. Ciału należy się uwaga. W przeciwieństwie do tradycji duchowych, w których większość z nas wyrosła, joga nie odstawia ciała na bok. Przeciwnie, nakazuje o ciało zadbać, bo to nasz jedyny dom, w którym mieszkamy. Powinien być wygodny i uporządkowany. 

Nikt nie może stracić na praktyce jogi

Joga daje nam szansę pokochać siebie na nowo. Pozwala przyjrzeć się naszym emocjom, obserwować nasze myśli i odkrywać przyczyny naszych decyzji i zachowań. Pozwala odkryć źródło naszego cierpienia, które wytworzyliśmy sami w sobie i zrozumieć, że tylko sami możemy zbudować naszą wewnętrzną wolność.

Joga, wraz ze wzrostem świadomości tego, kim naprawdę jesteśmy, pozwala odzyskiwać kontrolę nad naszym życiem. Sprawia, że stajemy się bardziej sobą – bardziej ekscentryczni, niepowtarzalni, pełni samych siebie.

Niezależnie od rodzaju wykonywanej jogi, możemy ukierunkowywać  naszą energię, zadając sobie pytanie: czy dokonywanie przeze mnie wybory, dają mi satysfakcję? To pytanie pozwala też weryfikować, co jest dla mnie ważne i na co w życiu chcę poświęcać czas i energię.  

Joga dekonstruktor fałszywej tożsamości

Fałszywe tożsamości gromadzimy latami. Może być jedna, może być ich kilka w trakcie całego życia. Nasza fałszywa tożsamość składa się opinii, osądów na temat tego, co lubimy, a czego nie, narcystycznych wyobrażeń o sobie i nieuświadomionych uwarunkowań, które popychają nas do niezrozumiałych zachowań, czy reakcji. Joga dekonstruuje te tożsamości. Pozbawia nas maski, od której uzależniliśmy się, w przenośni i dosłownie.

Mówiąc „dosłownie” mam na myśli osoby, które nie potrafią bez makijażu wyjść z domu. Praktykując jogę przekonują się, że jest to możliwe, bo akceptują siebie bezwarunkowo. I nie chodzi o to, że makijaż to coś złego. Warto z niego korzystać. Pod warunkiem, że to Ty kontrolujesz, kiedy go założyć.

Joga zwraca utraconą wolność. Przekonuje się o tym każdy, kto zaczyna przyjaźń z matą. Bo przyjaźń z matą to przyjaźń z samym sobą.

Dzięki praktyce jogi nasze przybrane tożsamości przestają pracować. Z czasem wykruszają się same. Joga zdziera z nas fałszywą tożsamość, którą wytworzyliśmy latami, ochraniając się przed światem i broniąc swojej pozycji. Tożsamość zbudowaną na gruncie porównywania się do innych. Tożsamość, pod którą chowamy prawdę o sobie samym. Nasze ja, które postrzegało świat z perspektywy konieczności bronienia się, wyrażania złości, obwiniania innych, dzięki praktykowaniu jogi z czasem rozpada się na tysiąc małych kawałeczków. Znikają samoobrona, gniew, szukanie winnych. Nasze postrzeganie świata staje się zgodne z rzeczywistością. Nasza świadomość zaczyna ufać, że wszystko, co dzieje się, dzieje się dokładnie tak, jak powinno. Nasza świadomość zaczyna rozumieć, że sprawy będą toczyły się tak, jak mają się potoczyć, niezależnie od naszego sprzeciwu, braku zgody, czy prób zmieniania istniejącej sytuacji.

Jeśli więc jako nauczyciel wciąż uzależniamy nasze poczucie wartości od ilości osób na sali lub jako uczestnik zajęć szczycimy się osiągnięciami w jodze, popisujemy się przed innymi i chwalimy tym, co potrafimy, to nie zrozumieliśmy zadania, a tylko zamieniliśmy jedną fałszywą tożsamości na inną.

Joga – moment przewartościowania

Jesteśmy słabi. Łatwo krytykujemy innych mimo, że sami pragniemy uniknąć krytyki. Zakładamy błędnie, że znamy czyjeś doświadczenia i tworzymy o innych swoje projekcje. Lekko opiniujemy wysiłki innych, mimo, że sami nic nie zrobiliśmy. W ten sposób złudnie poprawiamy sobie samopoczucie. Bo nikt nie pokazał nam, że można inaczej oglądać świat i w inny sposób go budować.

Nie jesteśmy tak silni, jak przedstawiamy to światu. Nikt z nas nie jest. Bardzo tęsknimy za tym, by ktoś nas zauważył. W tym celu popadamy w skłonność do manipulowania swoim wizerunkiem, stale się zmieniamy i wymyślamy siebie na nowo mając nadzieje, że nasza nowa wersja spodoba się. Zamiast być w pełni sobą, usiąść na widowni i cieszyć się widowiskiem, my odgrywamy na scenie kolejne role, choć wcale tego nie chcemy. Bo pragniemy, by ktoś nas przez chwilę zobaczył. 

Projekcje i fałszywe tożsamości są przyczyną chaosu w naszym życiu i przyczyną cierpień. Zakłócają rzeczywisty odbiór otaczających nas zjawisk oraz sprawiają, ze tkwimy latami, a czasem całe życie, w fałszywym rozumieniu rzeczy i ludzi. Sami wyrządzając sobie krzywdę.

Jeśli chcemy być szczęśliwi i uszczęśliwiać ludzi wokół siebie, próbujmy skupiać się na dobroci każdego człowieka, na tym co w nim dobre, na tym co nas łączy, a nie dzieli.  Jeśli odrzucamy cokolwiek w kimś innym, odrzucamy to w sobie.

Mimo, że żyjemy w społeczeństwie, które sukces ocenia na podstawie tego, ile kto zarabia pieniędzy, jakim jeździ samochodem, jaki ma dom i jak wygląda, własną wartość oceniaj według hartu swojego ducha. Jeśli mierzysz swoje poczucie wartości zmiennymi kryteriami (pozycja zawodowa, pieniądze, wygląd zewnętrzny, opinie ludzi, na których ci nie zależy) to nieważne staje się to, jak wytrwale praktykujesz jogę, zawsze będą cię prześladować niepewność i obawa przez klęską. Dopóki nie jesteśmy pewni wartości naszego życia wewnętrznego, dopóty jakość naszego życia zależy od innych. Na zewnątrz zasłaniamy się maską sukcesu, a wewnątrz być może umieramy.

Wykuć się na nowo w ogniu jogi

Donna Farhi mówi, że nie jesteśmy całe życie tą samą wersją z przeszłości. Zmieniamy się. Joga wymaga od nas, abyśmy żyjąc nie zastygali w swoich poglądach i nie ustalali raz na zawsze swojego punktu odniesienia. Nie ma takiego wydarzenia z przeszłości, które musi stać się osią dla tego, co przeżywamy teraz, albo dla doświadczeń, które są dopiero przed nami. Kiedy potrafimy zdjąć maski, które sami sobie zrobiliśmy, każdy kto tęsknił, aby go naprawdę zobaczono, sam widzi siebie wielkim, bez granic, takim, jaki jest. Wreszcie dotyka swojego ducha i odkrywa prawdziwe szczęście w sobie.

To, co można zmierzyć, nie zawsze się liczy, a to, co się liczy, nie zawsze da się zmierzyć. – Albert Einstein

W praktyce jogi pielęgnujemy relację z tym, co jest w nas niezniszczalne. Aby zmierzyć siłę tej relacji zadawaj sobie pytanie, kim stajesz się dzięki praktyce jogi? Miarą osiągnięć w jodze jest to, czy niewzruszenie trwamy w doświadczaniu radosnego połączenia ze światem, a jednocześnie nie przywiązujemy się do owoców naszego dzieła. Trzymając się centralnego punktu swojej stabilności będziemy w stanie przetrwać wszystko.

Harmonia uzdrawia

Kiedy umiemy utrzymać w sobie spokój i ciszę, zaczynamy w rozluźnieniu zagłębiać się w życiu.  – Asztawakragita

Joga daje ludziom, którzy ją praktykują, autentycznie odczuwalne szczęście. Jest to bezpośrednie odczuwanie harmonii i spokoju, którego nie zburzą już żadne życiowe zawieruchy.

Joga uczy, że droga do radości wiedzie przez radość. Kiedy skosztujemy sami tej cudownej równowagi, nie ma już czego wybierać. Jesteśmy poślubieni życiu i nie ma sensu marnować energii na coś, co nie wzmacniałoby tego małżeństwa. A kiedy zaangażujemy się w ten wewnętrzny związek, wybiera nas życie, a my stajemy się instrumentami wypełniania jego misji –  Donna Farhi

Co się dzieje, kiedy wreszcie zrobimy wymarzoną pozycję, dotkniemy dłońmi do stóp, staniemy na głowie, zrobimy mostek? Każdy, kto to osiągnął powie, że nie dzieje się nic. Rdzeń tego, kim jesteś na końcu pozostaje taki sam, jaki był na początku. Jeśli praktyka nie zbliża nas do uświadomienia sobie, kim naprawdę jesteśmy, jeśli w naszym sercu nie ma więcej miłości i pozostało one zamknięte, nie ma znaczenia, jakie zrobiliśmy postępy bo umknął nam jedyny warty osiągnięcia cel – my sami.

Polecamy też Joga. Kilka rad dla początkujących

Artykuł opracowany na podstawie książki Donny Farhi „Joga sztuka życia”, wyd. Czarna Owca.

Ostatnie badanie marki Jasnum wykazało, że dla blisko 60% badanych kobiet temat menopauzy jest wstydliwy, ale jednocześnie coraz więcej Polek zauważa potrzebę rozmów o tym okresie dojrzałości.

Czym dla ciebie jest menopauza?

Menopauza kojarzy się Polkom przede wszystkim z uderzeniami gorąca oraz brakiem miesiączki, ale ten szczególny okres dojrzałości, poza zmianami w obszarze fizyczności, wpływa także na samopoczucie psychiczne. Ponad 60% Polek będących w okresie menopauzy zauważyło zmiany w tym zakresie, a tyle samo (62%) zaobserwowało również zmiany w obszarze życia seksualnego.

Czego się boimy?

Negatywne emocje związane z tym etapem życia pojawiają się u kobiet, które menopauzę mają jeszcze przed sobą. Co wtedy czują? Przede wszystkim niepewność (40%), lęk (27%) oraz przygnębienie (27%).

Menopauza w różnych kulturach jest rodzajem przejścia do etapu dojrzałej kobiecości. W kulturze zachodniej menopauza na ogół kojarzy się w dwojaki sposób. Z jednej strony z negatywnymi przekonaniami, związanymi z dyskomfortem fizycznym, ale także i utratą atrakcyjności fizycznej, przybieraniem na wadze, zmianami nastroju. Z drugiej strony…

Czas zamienić niepewność w akceptację

Uczucie akceptacji wynikające ze zbliżającego się, nowego etapu, pojawia się u co czwartej Polki. Kobiety, które przechodzą przez okres menopauzy, odczuwają już mniej niepewności i lęku. Najwięcej pozytywnych emocji pojawia się u pań, które ten etap życia mają już za sobą: niemal połowa (45%) z nich odczuwa akceptację, 37% spokój, 30% równowagę, 30% – ulgę.

Moment przejścia do lepszej połowy życia

Niewiele jeszcze mówi się o pozytywnym wymiarze związanym z przechodzeniem menopauzy: poszerzaniem własnych możliwości, otwieraniu się na nowe drogi życiowe – zarówno w kontekście zawodowym, realizacji pasji, ale także funkcjonowania w relacjach międzyludzkich.

Kobiety będące przed menopauzą lub na jej początku obawiają się tego, jak będzie wyglądał jej przebieg oraz jakie będzie miała konsekwencje. Brak rzetelnej wiedzy oraz edukacji w tym zakresie wzmacnia ten lęk i niepewność. To naturalne, że to co nieznane budzi obawy, ale dzięki zdobywaniu wiedzy i współdzieleniu doświadczeń pojawia się proces akceptacji. I tą drogą podąża dojrzała kobiecość – tłumaczy dr n. hum. Julita Czernecka.

Aby zmniejszyć poczucie niepewności, kobiety poszukują wsparcia i wiedzy na temat menopauzy. Co trzecia Polka (32%) zdobywa je od bliskich kobiet, które ten etap mają już za sobą (32%), a także z artykułów w Internecie oraz blogów (31%). 28% badanych korzysta z porad lekarskich. A co ze wsparciem?

Wsparcie, którego brakuje

Aż 43% Polek nie otrzymało żadnej formy wsparcia przygotowując się lub będąc już w okresie menopauzy. Co ciekawe, rzeczywiste otrzymywane wsparcie różni się od oczekiwań kobiet. Te, które wsparcie otrzymują, w pierwszej kolejności mogą liczyć na rozmowę z przyjaciółką (26%), rozmowę z lekarzem (21%) oraz rozmowę z partnerem (15%). Jednak najbardziej pożądanym i oczekiwanym wsparciem jest to ze strony partnera – w postaci rozmowy lub w innej formie – łącznie wskazuje na to ponad 75% kobiet. Równie pożądane jest wsparcie ze strony lekarza (41%).

Rozmawiajmy o obawach. Często bywają bezpodstawne

Brak wsparcia lub obawa przed jego poszukiwaniem może wynikać między innymi z tego, że blisko 60% kobiet nadal wstydzi się rozmawiać o menopauzie. Co powoduje, że ten etap nadal funkcjonuje w obszarze społecznego tabu oraz jak można to zmienić, wyjaśnia dr n. hum. Alicja Długołęcka:

Pierwszym krokiem do otrzymania wsparcia jest otwartość na temat i rozmowę. Okazuje się jednak, że w tym zakresie jest potężna bariera – ponad połowa badanych kobiet wstydzi się rozmawiać o menopauzie! Niestety uwarunkowania kulturowe sprawiły, że okres dojrzałości u kobiet sprowadzony jest do sfery lekceważących żartów, pomijania w życiu społecznym, a to sprzyja postawie wycofania i milczenia. Na szczęście jest to obszar, na który najprościej wpływać. Obecność pozytywnej narracji na temat menopauzy w dyskursie społecznym będzie ten obraz zmieniać.

Zjawisko „silver tsunami”, w którą wliczany jest proces starzenia się, czy kategoria kobiet w wieku średnim określana jako WHIP ( skrót od angielskiego woman who are hot, inteligent and in their prime), co oznacza kobietę, która jest seksowna, inteligentna i w pełni swoich możliwości, są tego pięknymi przykładami. Chociaż temat menopauzy jest uznawany za wstydliwy, to zdecydowana większość kobiet dostrzega wartość w rozmowie na ten temat. Podkreślają fakt, że menopauza jest wpisana w życie każdej kobiety i należałoby ją „oswajać” poprzez rozmowy i wymianę informacji wyprzedzające pojawienie się objawów.

Będzie lepiej

Jednocześnie Polki biorące udział w badaniu dostrzegły duże znaczenie rozmów na ten temat, wskazują przede wszystkim na to, że menopauza dotyczy każdej kobiety, a rozmowy sprzyjają pogłębianiu wiedzy na ten temat i uzyskaniu wsparcia.

Andropauza u mężczyzn

Dużo mówi się o kobietach w okresie menopauzy, zdecydownie mniej o andropauzie u mężczyzn. Obserwujmy mężów, partnerów, braci, którzy przekraczają magiczny wiek 50 lat. Jest to trudny okres przejściowy w życiu mężczyzny – pomost pomiędzy dojrzałością, a starością. Zmiany fizyczne i psychiczne dotykają także panów, w tym zmiany o charakterze seksualnym. Warto usłyszeć ich głos. Warto rozmawiać o ich potrzebach i samopoczuciu, aby lepiej rozumieć się nawzajem.

Badanie: „Menopauza to nie pauza” zostało zrealizowane na zlecenie marki Jasnum przez Instytut Badawczy Zymetria w marcu 2022 roku na grupie 200 kobiet w wieku 45 plus, w trakcie i po przebytej menopauzie. Badanie ilościowe realizowane techniką CAWI w społeczności Zymetrii.

Kobiety dojrzałe kochają życie, są odważne i mają plany na przyszłość. Ale kiedy przychodzi ta, której obawiają się najbardziej, czują się osamotnione. Mimo tego nadal są przekonane, że poradzą sobie ze wszystkim i będą czerpać z codzienności garściami. Pełnymi jak nigdy dotąd. Bo dla wielu kobiet menopauza to nie pauza – to nowy początek.

Menopauza – powitaj to, co nieuniknione

Czy tego chcemy, czy nie – menopauza to naturalny etap w życiu każdej kobiety. W okresie ją poprzedzającym, w trakcie oraz po jej zakończeniu dochodzi do wielu zmian hormonalnych prowadzących do wygaśnięcia czynności jajników. Objawy są typowe dla większości kobiet: od uderzeń gorąca, po problemy ze snem, wahania nastrojów oraz obniżone libido. Mimo różnorodnych symptomów wpływających na komfort życia, menopauza jest również okresem pewnego przełomu w obszarze psychiki, a także szansą na rozpoczęcie nowego rozdziału w życiu. A jak tłumaczy doktor Julita Czernecka, socjolożka specjalizująca się w obszarze związków, miłości oraz funkcjonowania kobiet w różnych obszarach życia społecznego, dla wielu pań to czas, kiedy mogą poświęcić więcej uwagi sobie i swoim planom:

Menopauza to etap, który wpisuje się w nieustannie zmieniające się życie. To czas zmian związanych z pełnionymi rolami społecznymi oraz sposobem, w jaki na co dzień funkcjonujemy. To okres, który skłania do refleksji i pewnych podsumowań. Sposób, w jaki na niego spojrzymy, będzie kształtował naszą rzeczywistość. Menopauza może stać się nowym początkiem – jeśli tylko zechcemy tak na nią spojrzeć. Dlaczego? Bo to mocno „uwalniający” społecznie moment w życiu kobiety.
Kobiety mogą na nowo zdefiniować siebie i większą wagę położyć na „Ja” i swoje potrzeby. Na realizację swoich marzeń i celów, na które do tej pory nie było czasu, bo uwaga była skupiona na opiece i wychowaniu dzieci oraz na próbie godzenia obowiązków domowych z zawodowymi. Czasami ta uwaga skupiła się też na bardzo silnym zaangażowaniu w pracę zawodową, zdobywaniu kolejnych stanowisk w pracy. Wiele z nas chciało udowodnić i sobie, i innym, że „da radę” – płacąc za to bardzo wysoką cenę – doktor nauk humanistycznych Julita Czernecka, socjolożka

Menopauza przynosi nadzieję, że teraz ja, jako kobieta, sama dla siebie będę najważniejsza. To moment spojrzenia na siebie na nowo, bez społecznych oczekiwań określanych słowem „muszę”. Już nie muszę, teraz „chcę” – bo jestem dla siebie ważna, bo widzę siebie z całą historią i doświadczeniem. Wiem już kim jestem, co jest dla mnie ważne, dokąd chcę iść i po co sięgnąć. Wiem też, co do tej pory od siebie oddalałam, bo nie było czasu lub możliwości – dodaje Czarnecka.

Menopauza to również czas, w którym rodzi się w nas czułość, zrozumienie, wyrozumiałość, opiekuńczość, akceptacja – dla samych siebie. To naprawdę piękny okres, kiedy zamiast przeglądać się w oczach innych ludzi i tam szukać poczucia atrakcyjności czy wartości, przestajemy o to zabiegać, bo wiemy ile jesteśmy warte, wiemy na czym polega bycie kobietą. Menopauza wprowadza nas w dojrzałość, którą można nazwać: „ja już wiem”. To wiedza o sobie, świecie, regułach, do którym już nie musimy się podporządkowywać, bo jesteśmy mądre życiowo, doświadczone w różnych obszarach życia. To moment ulgi, że w końcu możemy być ponad społecznymi oczekiwaniami. Możemy pozwolić sobie na to, by być sobą taką, jaką chcemy być, jaką lubimy być i co najważniejsze – jaką zawsze chciałyśmy być, a nie zawsze miałyśmy na to odwagę.

Nowy początek

Rozpoczynaniu nowego rozdziału często towarzyszą obawy, ale jeżeli odpowiednio przygotujemy się do kolejnego etapu w życiu, poczujemy przede wszystkim spokój i akceptację. Jak to zrobić? Na początek warto zaplanować wizytę u ginekologa, który przeprowadzi nas przez ten etap oraz udzieli najważniejszych informacji w zakresie zdrowia. Nieocenione okażą się również rozmowy z przyjaciółkami, które już przeszły przez menopauzę lub są w trakcie. Jeżeli mamy taką możliwość, warto również skorzystać z konsultacji z psychologiem lub psychoterapeutą. Dużą rolę odgrywa także wspierająca nas rozmowa z partnerem.

Odpowiednie przygotowanie do nowego początku to także… planowanie przyjemności. Warto zrobić listę rzeczy, które w tym okresie chciałybyśmy zrobić tylko dla siebie. Czy będzie to rozpoczęcie kolejnego kierunku studiów, kurs nauki jazdy, zajęcia z jogi czy warsztaty z ceramiki – wszystko zależy od naszej wyobraźni. Najważniejsze, abyśmy w tym przełomowym okresie otoczyły się wzajemną troską, zrozumieniem oraz czułością.

Plany planami i jak zwykle kończymy w tym samym miejscu czyli z nadmiarem obowiązków, bieganiem za prezentami na ostatnią chwilę, gotowaniem, zdenerwowaniem i ogólnym przeciążeniem oczekiwaniami ze strony bliskich. A gdyby tak podejść do Świąt zupełnie inaczej?
Jest to możliwe. Wsłuchaj się w swoje potrzeby uważnie i zadziałaj we własnej sprawie.

Wysiądź z pędzącego pociągu

Pośpiech wyłącza Cię z życia. Dopóki nie zwolnisz chociaż na chwilę, nie dowiesz się wielu rzeczy o sobie, a już tym bardziej nie dowiesz się, czego oczekujesz na święta i jak chcesz spędzić ten wyjątkowy czas w roku.

Odpuść

Odłóż dogłębne porządki na wiosenny czas i zrezygnuj z zadań, których nie musisz wykonać. Okna nie muszą być umyte, a dywany wytrzepane. Każdy wie, że najlepszą atmosferę domu tworzą szczęśliwi, prawdziwie spokojni gospodarze. Osoby, które szczerze cieszą się wizytą gości, a przede wszystkim mają czas, by usiąść do stołu i zaangażować się w rozmowę będą tymi, do których będzie chciało się zawsze wracać. Nikt nie lubi zimnych, wyczyszczonych domów bez śladów życia, gdzie wisienką na torcie są sztywni domownicy z przysłowiowym „połkniętym kijem”. Bardzo łatwo zdemaskować tych, którzy za wszelką cenę chcą dobrze wypaść – wystarczy, że odetchnąłeś z ulgą po wyjściu z ich domu. Bo permanentne życie na scenie jest męczące – dla obu stron. Zatem zastanów się, czy naprawdę i Ty chcesz udawać w święta? Nie musisz. Życie jest zbyt krótkie, by grać. Odpuść sobie.

Przełam schemat. Zrób inaczej

Zamykasz oczy i już widzisz ten sam scenariusz…Najpierw zmęczenie fizyczne po spędzonych kliku dniach na zakupach oraz w kuchni, potem zmęczenie psychiczne spowodowane siedzeniem za stołem, nieustannym jedzeniem i utrwalaniem scen filmu „Kevin sam w domu”. Sytuacji nie poprawiają historyczne wzdęcia, rozciągnięty żołądek do rozmiaru arbuza i totalne przejedzenie. W desperacji pozostaje Ci już tylko zagryzanie kolejną mandarynką…

Ale nie musi tak być! Jeśli świąteczna rutyna już na Ciebie poluje, narzuć dyscyplinę i zarządź długi dwugodzinny spacer w pierwszy dzień świąt. Zmęcz się pozytywnie. Twój organizm Ci za to podziękuje zdrowym rumieńcem, lepszym trawieniem, pozytywnym nastrojem na całą resztę dnia. Czy istnieje większa przyjemność od powolnego rozgrzewania się ulubioną kawą lub herbatą z cytryną tuż po długim marszu na mrozie?

Czuj się zdrowo i lekko

Nie lubisz gotować – nie rób tego. Postaw na skromniejszy stół. Wcale nie musisz też po świętach przybrać dwóch kilogramów na wadze. W końcu można najeść się porcją jarzynowej, czyż nie? Śledzie na 5 sposobów, bigosy, desery, ciasta i ciasteczka często wypełniają nasze stoły, ale też emocjonalną pustkę. Bez względu na ilość napakowanego jedzenia na stole, jesteśmy dokładnie tyle samo warci. Zamiast dwunastu misek z różnymi sałatkami rozłóż scrabble lub monopol i zagraj po świątecznym śniadaniu w planszówkę.

Parytety, parytety…

Rozdziel obowiązki po równo. Nie musisz wszystkiego robić samodzielnie. Podziel zadania około domowe i kuchenne (np. przygotowanie świątecznych potraw) pomiędzy bliskich, którzy zasiądą przy stole. Niech każdy coś ugotuje i da popis kulinarnych umiejętności. To jednocześnie świetna zabawa.

Mniej znaczy więcej

Mniej obowiązków równa się więcej czasu dla siebie i dla rodziny. Chociaż jeden dzień świąt spędź „po swojemu”. Zwolnij tempo, odpocznij i wejrzyj w głąb siebie. Przyjrzyj się rodzinie, bliskim, znajomym. Poćwicz uważność i postaraj się być obecny/a. Usłysz to, o czym rozmawiają Twoi bliscy. Zastanów się, o czym marzą, czego potrzebują… Posłuchaj, co mają do powiedzenia.

Zrób ćwiczenie, zastanów się czego w twoim życiu jest za dużo, czego za mało, a czego w sam raz. Zadaj to pytanie domownikom. Odpowiedzi mogą Cię zaskoczyć.   

Święta – trudny czas

Życzymy sobie wesołych i radosnych świąt, ale miejmy na uwadze, że świąteczny czas wcale nie musi być dla wszystkich radosny. To może być także najsmutniejszy czas w roku. Rozejrzyj się wokół, zobacz ilu ludzi jest samotnych, ilu zmaga się z chorobą, a ilu potraciło w ostatnim czasie bliskich. Jeśli święta z różnych przyczyn to także dla Ciebie trudny czas, wiedz, że nie jesteś sam/a.  Problemy i troski w święta niestety nie mijają. W tej sytuacji nie spełniaj oczekiwań innych za wszelką cenę. W zamian zrób wszystko to, co możesz, by było ci lżej:

• mów otwarcie, o tym co dla ciebie trudne
• poproś o pomoc
• nie trać wiary i nadziei
• masz prawo nie mieć sił na święta 
• nie musisz udowadniać, że jesteś silna
• nie musisz starać się
• nie masz obowiązku gotować, jeśli tego nie lubisz
• masz prawo do odpoczynku, zwłaszcza w święta
• masz prawo do świętego spokoju
• masz prawo do bycia dokładnie tym, kim jesteś.

I tej świadomości życzymy wszystkim na ten świąteczny czas.

Zadowolenie Polaków w różnych obszarach życia wynosi między 36-78%[1]. Wynika z tego, że połowa z nas powinna zmienić swoje życie na lepsze. Niestety. Z Nowym Rokiem zmiany podejmą tylko nieliczni. Dlaczego?

Nie zmieniając niczego, nic się nie zmieni – Tonny Robbins

Mimo, że zmiany są nieodłączną częścią funkcjonowania człowieka, ludzie z natury nie lubią zmian. Reakcja na zmianę zwykle jest obronna i skutkuje wzmożonym stresem, niepewnością, zaburzeniem poczucia bezpieczeństwa. Każda zmiana, czy to w życiu prywatnym, czy zawodowym, jest wyjściem poza bezpieczną strefę komfortu, skutkującym dezorganizacją naszej codzienności. Dobre informacje są takie, że strach i niepewność mają charakter tymczasowy i z czasem ustępują miejsca nowemu, lepszemu życiu. Czy warto więc wprowadzić zmianę w życiu? Na pewno warto o niej porozmawiać zwłaszcza przed nadchodzącym nowym rokiem.

Czym jest zmiana?

Zmiana to odejście od starego, znanego nam, lecz nie funkcjonującego schematu działania, na rzecz wdrożenia nowego modelu postępowania. Zmiana może być radykalna lub mała. Może być taka, jakiej chcemy, lub której nie chcemy, o której marzymy, lub której boimy się. Mogą być też nagłe zmiany, które trzeba oswoić, zaakceptować. Jednak każda z nich związana jest z całą gamą emocji, a najmocniej ze stresem i poczuciem niepewności, które proces zmiany potrafią skutecznie odraczać lub całkowicie uniemożliwiać.

Więcej niż połowa Polaków nie jest zadowolona z przebiegu pracy zawodowej i możliwości realizacji planów na przyszłość (Badanie CBOS, 2021r.). Dane te pozwalają przypuszczać, że każdego dnia ktoś myśli o zmianie czegoś w swoim życiu. Zmiana może dotyczyć różnych obszarów życia: pracy, związku, przeprowadzki do innego miasta, naprawy relacji w rodzinie. Zmiana nie koniecznie musi być wielka. Może dotyczyć np. codziennych małych nawyków, które długofalowo wpływają na nas niszcząco, np. wejścia na zdrową ścieżkę życia, rzucenie palenia, redukcja otyłości, przywrócenie sprawności przez sport, postawienie granic w relacjach z bliskimi. Niestety świadomość tego, co w życiu przeszkadza, nie prowadzi jeszcze do podjęcia zmiany. Ludzie zwykle chcą coś zmienić, ale zupełnie nie wiedzą jak tę zmianę zrealizować i czy zmiana jest w ogóle możliwa.

Arteterapia z pomocą w procesie zmiany

Każdą zmianę poprzedza decyzja o zmianie. Arteterapia pomaga ją podjąć, następnie zbudować gotowość na zmianę. Z pomocą przychodzą tu techniki kreatywne: rysunku, malowania, kolorowania, rzeźby, także ruch, muzyka i taniec. Techniki te są metaforą do rozmowy i umożliwiają przyjrzenie się własnym emocjom, np. w przypadku rysunku – poprzez formę wizualną. Działania twórcze pomagają wyjść z impasu. Pod okiem arteterapeuty osoba tworzy i odzwierciedla samą siebie. Niczym w lustrze przygląda się swoim mechanizmom działania, myślom, oczekiwaniom, marzeniom i tęsknotom. To, co tworzy równocześnie omawia z terapeutą, który jest moderatorem indywidulanej ścieżki zmiany, na końcu której znajduje się upragniony cel.  Nie trzeba mieć zdolności artystycznych, ponieważ najważniejsza jest diagnoza stanu emocjonalnego i znalezienie rozwiązania danego problemu.

Warsztaty z elementami arteterapii znajdują coraz większe zainteresowanie za sprawą ich potwierdzonej skuteczności. Łatwiej jest rozmawiać o czymś, co się samemu stworzy, co się widzi, niż o czymś co znajduje się tylko w przestrzeni naszych myśli i wyobraźni. Praca twórcza daje przestrzeń do rozmów i refleksji, ułatwia poznanie własnych możliwości i naturalnych kierunków działania. Kiedy ktoś tworzy, podświadomie tworzy w oparciu o swoje myśli, o swoje mechanizmy działania i szuka naturalnych dla siebie rozwiązań. – Anna Sikorska, arteterapeutka, szkoleniowiec, autorka rozwojowego programu dla kobiet “Na Nowo” opartego o techniki arteterapii oraz organizatorka szkoleń Akademii Arteterapii i założycielka SensArte – Centrum Arteterapii w Warszawie.

Współczesny świat a potrzeba zmiany

Świat, w którym żyjemy rodzi potrzebę zmiany na poziomie jednostki. Dzięki tworzeniu sztuki lub samej jej kontemplacji odbudowujemy siły psychiczne, których bardzo nam potrzeba w dobie pandemii. Terapia sztuką umożliwia odkrywanie siebie w sposób piękny, twórczy. Kontakt ze sztuką wspiera naturalną empatię i wrażliwość oraz otwiera ludzi na relacje. Jest dziś czymś nowym, świeżym powiewem koloru, radości i spokoju w kontraście do szarości, napięcia i pędu współczesnego świata.

Coraz częściej ludzie szukają dla siebie ratunku. Izolacja, ograniczenia, konflikty społeczne i polityczne – wszystko to wpływa destrukcyjnie na psychikę człowieka. Obserwujemy efekty pandemii objawiające się np. uzależnieniami od mediów społecznościowych, gier komputerowych, a także platform streamingowych. Tak zwane zanieczyszczenia technologiczne oraz długotrwała bierność, w jakiej konsumujemy nowe media przekładają się na odczuwanie życiowej stagnacji, pogorszenie parametrów zdrowotnych i ogólnie jakości życia. Arteterapia pomaga wprowadzić zmianę także w tym obszarze życia, stając się drogą powrotu do „normalności”, której brak może nam doskwierać. – dodaje Anna Sikorska.

Za drzwiami gabinetu

Najczęstszym powodem odraczania zmiany jest lęk przed zmianą. Arteterapeuta podczas sesji weryfikuje doświadczenia z domu rodzinnego i różnych etapów życia, które ukształtowały przekonania danej osoby, a które poza jego świadomością zaprogramowały dalsze działania, decyzje, wybory, sposoby funkcjonowania, stając się jednocześnie bagażem na całe życie. Osoba w procesie arteterapii otrzymuje wsparcie w uświadomieniu sobie przyczyn własnych ograniczeń. Otrzymuje narzędzia pomagające mu wyjść ze stanu przeciążenia i zapętlenia w nadmiarze odpowiedzialności i powinności. Sztuka jest tu trampoliną do wprowadzania zmian.  

10 zalet terapii sztuką w procesie zmiany

Arteterpaia pozwala poznać mechanizmy radzenia sobie w trudnych sytuacjach i odnaleźć najlepszy dla siebie – bo własny – sposób radzenia sobie ze zmianą. Efektem „ubocznym” jest odnowa sił psychologicznych i poprawa skuteczności w działaniu w życiu prywatnym i zawodowym. Przy okazji końcówki starego roku dobrze jest pomyśleć o stworzeniu obrazu, który mógłby stać się miejscem przelania wszystkich traum, smutków i lęków. Warto przeżyć tzw. „katharsis”, zrzucić trudne emocje na kark płótna, które przyjmie wszystko, i tym samym dać sobie szansę na zmianę w nadchodzącym Nowym Roku 2022.     

Anna Sikorska                    

Założycielka i inspiratorka SensArte, dyplomowana arteterapeutka z wieloletnim stażem i doświadczeniem, muzyk, obecnie w trakcie Całościowego Szkolenia Systemowo – Psychodynamicznego w Krakowie. Propagatorka poszerzania świadomości na temat holistycznego dbania o zdrowie psychiczne i fizyczne człowieka. Współpracowała z Mazowieckim Specjalistycznym Centrum Zdrowia im. Jana Mazurkiewicza w Pruszkowie jako arteterapeuta i koordynator do spraw terapii zajęciowej, prowadziła zajęcia z arteterapii w ramach studiów podyplomowych z arteterapii w Instytucie Edukacji Artystycznej Akademii Pedagogiki Specjalnej w Warszawie. Stale współpracuje z Mazowieckim Centrum Neuropsychiatrii w Zagórzu przy projektach szkoleniowych i profilaktyki zdrowia psychicznego oraz z placówkami zdrowia psychicznego dla dzieci i dorosłych w Warszawie i Łomiankach. W SensArte – Centrum Arteterapii koordynuje pracę arteterapeutów, organizuje i realizuje szkolenia, prowadzi warsztaty i sesje arteterapii grupowe i indywidualne. Specjalizuje się w tematyce radzenia sobie ze stresem, komunikacji i poczucia własnej wartości. Wspiera osoby w procesie zmiany, doświadczające kryzysu psychicznego i chcące poradzić sobie z długotrwale utrzymującym się stresem. Więcej informacji na  www.annasikorska.pl oraz www.sensarte.pl

[1] badania CBOS „Samopoczucie Polaków w roku 2020”, styczeń 2021 Komunikat CBOS